Autor: kancelaria

Jak podaje serwis Prawo.pl, pracodawcy nie wiedzą zupełnie, jak rozliczać pozapłacowe świadczenia pracownicze. Wątpliwości dotyczą kwestii powstawania przychodu po stronie pracownika i konieczności zapłacenia podatku dochodowego. Mimo jednoznacznego – wydawałoby się – wyroku Trybunału Konstytucyjnego, firmy masowo wnioskują o wydanie interpretacji podatkowych, które zabezpieczą je na wypadek ewentualnego sporu z fiskusem.

Temat ten komentują Rafał Tołwiński (Partner & Doradca Podatkowy) i Patrycja Łukasiewicz (Consultant & Aplikantka Adwokacka) z zespołu ALTO.

 

Podatku nie ma, gdy nie da się policzyć wartości świadczenia? 

Jeśli, przykładowo, pomyślimy o poczęstunku zapewnionym pracownikom w biurze, zapewnieniu kawy, herbaty czy owoców, możemy mówić już o ugruntowanej linii interpretacyjnej, w której wskazuje się, że nie da się przyporządkować konkretnego przychodu do danego pracownika, dlatego przychód po jego stronie nie powstaje. Dlatego też w trakcie spotkań i imprez integracyjnych pracodawcy najczęściej też decydują się na serwowanie posiłków w formie tzw. szwedzkiego stołu – komentuje Patrycja Łukasiewicz.

Inaczej jest natomiast w przypadku pakietów medycznych w części finansowanej przez pracodawców. Nie tylko na podstawie wspomnianego wyroku TK, ale również na podstawie wyroku NSA (II FPS 7/10) nie ma co do zasady wątpliwości, że takie świadczenie stanowi przychód pracownika. Wyjątek stanowią świadczenia w ramach medycyny pracy, bowiem ich zapewnienie wynika z obowiązków wprost wskazanych w przepisach prawa pracy.

Podobnie jest w przypadku kart sportowych. Są one przypisane do konkretnego pracownika i bez problemu można ustalić konkretną korzyść po jego stronie, a sam wydatek poniesiony jest w interesie pracownika (nie pracodawcy), dlatego stanowi przychód opodatkowany w PIT.

Rafał Tołwiński podkreśla zaś, że we wskazanych przykładach, co do zasady, nie pojawiają się już zazwyczaj większe wątpliwości, a linia interpretacyjna wydaje się jednolita. Natomiast istnieje szereg innych benefitów pozapłacowych, co do opodatkowania których pracodawcy wciąż mają wątpliwości. Są to często mniej oczywiste przypadki, uzależnione od konkretnego stanu faktycznego.

Pełna treść artykułu dostępna jest w serwisie Prawo.pl

Mechanizm odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych funkcjonował do końca października 2019 r., kiedy to zastąpiono go mechanizmem podzielonej płatności (tzw. split payment). Wygląda jednak na to, że odwrotne obciążenie powraca już od 1 kwietnia 2023 r.

 

Już za kilka dni w życie wejdą przepisy, zgodnie z którymi obowiązek podatkowy w VAT z tytułu nabycia gazu w systemie gazowym, energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym lub nabycia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych może ciążyć na nabywcy tych towarów lub usług. Przepisy mają charakter czasowy, a ich stosowanie przewidziano w stosunku do transakcji, dla których obowiązek podatkowy w VAT powstanie od 1 kwietnia 2023 r. do 28 lutego 2025 r.

Adresatami nowych przepisów są podmioty, które dokonują bezpośrednio lub pośrednio transakcji zakupu gazu lub energii od podmiotów posiadających uprawnienie do działania na giełdzie towarowej (np. Towarowej Giełdzie Energii), rynku regulowanym lub OTF. W szczególności, lecz nie wyłącznie, podmiotami takimi są:

• spółki prowadzące giełdę towarową w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych;
• towarowe domy maklerskie lub domy maklerskie w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych;
• spółki prowadzące giełdową izbę rozrachunkową w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych,
• Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. lub spółki którym Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (np. rozliczanie transakcji zawieranych na rynku regulowanym);
• spółki prowadzące jednocześnie izbę rozliczeniową i izbę rozrachunkową w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
• podmioty posiadające koncesję wydaną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, umożliwiającą obrót gazem lub energią,
• podmioty posiadające rachunek w rejestrze Unii, o którym mowa w art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.

Podmioty te powinny szczególnie zainteresować się nowymi regulacjami, bowiem rozpoznanie przez nabywcę (a nie sprzedawcę) VAT należnego powstanie wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia kryteriów przedstawionych w ustawie.

 

Nie sam status, a warunki

Nowe przepisy znajdą zastosowanie, gdy nabywcą gazu lub energii elektrycznej będzie podatnik VAT czynny, którego główną działalnością w odniesieniu do nabywania gazu lub energii jest ich odsprzedaż, a który we własnym zakresie zużywa ten gaz lub energię w nieznacznym stopniu. W odniesieniu do usługi przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych warunkiem jest, by nabywca był podatnikiem VAT czynnym.

Dodatkowo, transakcje polegające na dostawie gazu lub energii lub przenoszeniu uprawnień do emisji gazów cieplarnianych powinny być dokonane bezpośrednio lub za pośrednictwem uprawnionego podmiotu na giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych lub rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Z kolei sprzedawcą, tj. dostawcą towaru lub usługodawcą, w ramach tych transakcji powinien być podatnik VAT czynny, który nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego z VAT, a więc osiąga do 200 000 zł wartości sprzedaży w roku podatkowym.

Opisane warunki mają być spełnione łącznie.

 

Zmiany w fakturowaniu

Zastosowanie odwrotnego obciążenia oznacza, że dostawca towaru, tj. gazu lub energii, lub usługodawca, przenoszący uprawnienia do emisji gazów cieplarnianych, nie rozlicza podatku należnego. Sprzedawca w takiej sytuacji powinien wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż bez VAT i oznaczyć ją dopiskiem odwrotne obciążenie. Do rozliczenia VAT należnego z tytułu tej transakcji będzie zobowiązany nabywca takiego towaru lub usługi.

Jednocześnie nabywca zachowuje prawo do rozpoznania podatku naliczonego. Jego wysokość będzie jednak równa wysokości podatku należnego (zachowanie tzw. zasady neutralności podatku VAT). Oznacza to brak możliwości wystąpienia przypadków, w których podatnik nabywający gaz lub energię czy też nabywający uprawnienia do emisji rozpozna wyższy podatek naliczony. W sytuacji, w której doszłoby do obniżenia wysokości podatku VAT należnego, nabywca będzie zobowiązany do skorygowania wartości VAT naliczonego tak, by wartości te były sobie równe.

 

Już nie Split payment

Zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 marca 2023 r., przenoszenie uprawnień do emisji gazów cieplarnianych podlega pod obowiązkowy split payment. Od 1 kwietnia 2023 r. stosowanie split payment w odniesieniu do takich transakcji zostanie zastąpione krajowym odwrotnym obciążeniem.

 

Obowiązki informacyjne

Zarówno sprzedawcy gazu, energii lub uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, jak również ich nabywcy zobowiązani są do zawiadomienia właściwego Naczelnika US o rozpoczęciu dokonywania tych czynności.

Nowe przepisy ustawy o VAT wskazują co powinno znaleźć się w takim zawiadomieniu. Powinny to być: dane składającego zawiadomienie (nazwa lub imię i nazwisko), numer identyfikacji podatkowej, data rozpoczęcia dokonywania czynności, tj. sprzedawania lub nabywania gazu, a także określenie rodzaju dokonywanych czynności.

Sprzedawca oraz nabywca muszą złożyć takie zawiadomienie jeszcze przed dokonaniem pierwszej dostawy gazu lub energii lub przeniesieniem uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. W chwili oddawania dodatku do publikacji nie określono jednak oficjalnego wzoru takiego zawiadomienia.

Jeśli informacje wskazane w złożonym naczelnikowi urzędu skarbowego zawiadomieniu ulegną zmianie, podmiot składający jest zobowiązany do złożenia zawiadomienia o zmianie danych w złożonym wcześniej zawiadomieniu, w terminie 14 dni od zaistnienia tej zmiany, wraz ze wskazaniem daty, kiedy ta zmiana zaistniała.

Niedopełnienie obowiązków w zakresie złożenia powyższych zawiadomień, złożenie ich po terminie lub wskazanie w nich informacji niezgodnych ze stanem rzeczywistym zagrożone jest karą grzywny.

 

Zdaniem autorek

Zmiany w rozliczeniach VAT dotkną przede wszystkim podmioty handlujące gazem i energią, które nabywają te towary wyłącznie w celu odsprzedaży. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której również inni podatnicy, niezajmujący się stricte taką działalnością, mogą spełnić warunki do zastosowania tego mechanizmu. Dokonanie analizy spełnienia wyżej wskazanych warunków powinno więc zainteresować wszystkie podmioty dokonujące transakcji zakupu gazu, energii lub uprawnień do emisji gazów cieplarnianych od podmiotów działających na giełdach towarowych, rynku regulowanym lub OTF.

Prawidłowa implementacja opisanych zmian nie powinna jednak negatywnie odbić się na podatnikach z tytułu ich rozliczeń VAT, tj. nie powinna powodować zaległości podatkowych z uwagi na zachowanie zasady neutralności VAT. Jedynie dokonanie nieprawidłowych rozliczeń, tj. przez nieprawidłowy podmiot lub zaniechanie obowiązków informacyjnych (np. niezłożenie zawiadomienia), pociągnie za sobą negatywne konsekwencje.

W naszej ocenie, przepisy nie powinny być stosowane do usług związanych z działalnością polegającą na nabywaniu gazu, energii lub uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, przykładowo do usług przesyłowych czy usług maklerskich.

Odwrotne obciążenie wejdzie w życie na podstawie ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Przepisy te nie znajdowały się jednak w pierwotnym tekście ustawy, a zostały dodane już w trakcie procesu legislacyjnego. Ustawodawca nie przedstawił więc uzasadnienia dla ich wprowadzenia. Może być to jednak związane z równoczesnym wdrożeniem przepisów o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu.

 

Treść statutu, najważniejszego dla funkcjonowania fundacji rodzinnej dokumentu, ustala fundator. Wskazuje w nim beneficjenta lub sposób jego określenia oraz zakres przysługujących mu uprawnień.

 

22 maja br. wejdzie w życie ustawa o fundacji rodzinnej regulująca ustanawianie, funkcjonowanie oraz rozwiązanie nowego w polskim prawie podmiotu – fundacji rodzinnej. Przyjrzyjmy się zatem dwóm postaciom kluczowym dla nowej instytucji.

 

Fundator i jego rola

Najważniejszą osobą dla i z punktu widzenia polskiej fundacji rodzinnej jest jej twórca, czyli fundator. To on powołuje do życia ten odrębny prawnie /osobowo byt w postaci fundacji rodzinnej (uzyskuje ona osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych). W tym celu fundator składa oświadczenie o ustanoweniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim, który ma formę aktu notarialnego albo w testamencie (również w formie aktu notarialnego). Wydaje się, że w praktyce pierwsza forma ustanawiania fundacji rodzinnej (akt założycielski) będzie zdecydowanie popularniejsza, gdyż daje ona fundatorowi możliwość obserwacji funkcjonowania fundacji, realizacji założonych dla niej celów przynajmniej w początkowej fazie jej funkcjonowania (za życia fundatora), wyciągania wniosków i dokonywania ewentualnej modyfikacji przyjętych zasad ładu korporacyjnego czy zasad określania beneficjentów i przysługujących im uprawnień.

Oprócz aktu założycielskiego fundator ustala treść najważniejszego dla funkcjonowania fundacji rodzinnej dokumentu – statutu (również w formie aktu notarialnego). Ustawodawca przyjął bardzo dużą elastyczność, jeśli chodzi o zasady kształtowania ładu korporacyjnego fundacji rodzinnej przez fundatora w statucie. To od woli fundatora zależą zasady powoływania i odwoływania członków organów fundacji rodzinnej oraz to jakie uprawnienia i obowiązki otrzymają ich członkowie. Ustawa o fundacji rodzinnej zakłada (co do zasady) ustanowienie dwóch obowiązkowych organów fundacji rodzinnej – zarządu i zgromadzenia beneficjentów. W obu przepadkach można sobie wyobrazić sytuację, że jedynym członkiem zarządu i beneficjentem uprawnionym do uczestniczenia w zgromadzeniu beneficjentów będzie… fundator! Można zatem bez żadnej przesady stwierdzić, że bez osoby fundatora nie ma mowy o istnieniu i funkcjonowaniu fundacji rodzinnej, podczas gdy można sobie taką skrajną sytuację wyobrazić, jeśli chodzi o osobę beneficjenta (nie będącą fundatorem).

 

Co w statucie?

W statucie, stanowiącym swoisty kręgosłup korporacyjny, fundacji rodzinnej fundator określa również m.in.: beneficjenta lub sposób jego określenia , zakres przysługujących mu uprawnień, a także beneficjenta uprawnionego do mienia w związku rozwiązaniem fundacji rodzinnej. Należyte określenie w statucie ww. elementów przez fundatora, w tym również zasad prowadzenia listy beneficjentów, pozwolą fundacji zrealizować należycie jej podstawowe cele i zadania, obok gromadzenia i pomnażania majątku i jego ochrony przed niekontrolowanym rozdrobnieniem – realizację świadczeń na rzecz beneficjentów.

Ważnym uprawnieniem fundatora związanym wprost ze statutem jest możliwość określenia tam zasad jego zmiany. To uprawnienie umożliwia zachowanie długowieczności założeń, celów oraz zasad ładu korporacyjnego przyjętych pierwotnie przez fundatora w następnych pokoleniach (także po jego śmierci).

Istotnym elementem powstania fundacji rodzinnej przez fundatora jest wniesienie mienia na pokrycie funduszu założycielskiego fundacji.

Wysokość funduszu założycielskiego określa statut, jednak jego minimalny próg ustawa ustala na poziomie 100 tys. zł. Mienie wniesione na fundusz założycielski nie może być fundatorowi zwracane (w całości ani w części). Fundator lub inna osoba mogą wnieść do fundacji mienie także w trakcie jej trwania. Co ważne, osoba, która wnosi mienie do fundacji nie będąca fundatorem nie zyskuje przez to statusu fundatora. Fundacja, jak wskazano na wstępie z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych uzyskuje osobowość prawną (od momentu złożenia oświadczenie o ustanowieniu fundacji do momentu wpisu posiada status tzw. ułomnej osoby prawnej). Fundacja rodzinna posiada zatem odrębny byt prawny od fundatora. Fundator nie odpowiada za jej zobowiązania.

Należy pamiętać, że fundator fundacji rodzinnej może również kierować do organów fundacji rodzinnej uwagi, zalecenia lub opinie dotyczące jej działalności.

Na koniec omawiania roli fundatora warto podkreślić, że prawa i obowiązki fundatora są niezbywalne.

 

Kto może być fundatorem?

Fundatorem może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Zgodnie z założeniem polskiego ustawodawcy fundacja rodzinna nie będzie mogła być zatem tworzona przed jednostki organizacyjne np. spółki prawa handlowego. Fundacji nie będzie mógł również tworzyć np. małoletni.

Istotne jest, że fundatorem nie musi być tylko jedna osoba. Nie ma również maksymalnych limitów, co do liczby fundatorów. Ustawodawca nie wprowadził również wymogu, aby fundatorzy byli ze sobą spokrewnieni. Fundatorami mogą zatem, ale nie muszą, być np. małżonkowie.

W przypadku małżonków warto przypomnieć, że w polskim systemie prawnym nie ma, możliwości ustanawiania testamentów wspólnych. Zatem o fundacji z kilkoma fundatorami można mówić w przypadku fundacji ustanawianej w akcie założycielskim. Gdy jest kilku fundatorów, bardzo ważne jest ukształtowanie zasad wzajemnego wykonywania przez nich praw i obowiązków wynikających z roli fundatora. Punktem wyjścia (zasadą) proponowanym przez ustawodawcę jest, że wykonują oni wspólnie prawa i obowiązki fundatora – statut może jednak ustanowić inne zasady wykonywania praw i obowiązków w przypadku kilku fundatorów. Warto skorzystać z elastyczności statutu w tym aspekcie.

Ciekawym rozwiązaniem przewidzianym przez polskiego ustawodawcę jest możliwość powierzenia w statucie wykonywania uprawnień fundatora innej niż fundator osobie. W takiej sytuacji należy oczywiście dokładnie określić zakres tego powierzenia.

 

Beneficjent i jego uprawnienia

Beneficjentem może być osoba fizyczna (również sam fundator) lub organizacja pozarządowa, prowadząca działalność pożytku publicznego w rozumieniu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ustawa nie wymaga, aby beneficjent był osobą spokrewnioną z fundatorem. Nie wprowadza też maksymalnej liczby beneficjentów. Jednak, gdy jest ich więcej niż dwudziestu pięciu fundacja rodzinna musi posiadać organ nadzoru – radę nadzorczą.

Fundator wskazuje beneficjenta lub sposób jego określenia w statucie. Beneficjent może otrzymywać świadczenia z fundacji rodzinnej lub mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej. Zakres uprawnień beneficjenta również określa wola fundatora wyrażona w statucie. Świadczenia, które może otrzymać beneficjent od fundacji rodzinnej mogą być różnorodne. W przypadku beneficjenta będącego osobą fizyczną ustawodawca wskazuje nawet ich przykłady (katalog jednak jest otwarty i fundator może kształtować je zasadniczo dowolnie w statucie). Te przykładowe wskazane w ustawie są to: pokrywanie kosztów utrzymania beneficjenta lub jego kształcenia. W przypadku organizacji pożytku publicznego jest to wspieranie jej działalności. Spełnianie świadczeń na rzecz beneficjentów to nie tylko przenoszenie własności środków pieniężnych lub innych składników majątkowych (rzeczy, praw) na rzecz beneficjenta. Spełnianiem świadczeń może być oddanie beneficjentowi określonych składników majątkowych do korzystania przez fundację np. nieruchomości.

Fundator może uzależnić przyznanie świadczenia od fundacji rodzinnej od spełnienia warunku lub terminu. Beneficjentem fundacji rodzinnej może być również małoletni. Fundator może wyznaczyć dla niego zarządcę, do sprawowania zarządu nad przedmiotami majątkowymi przypadającymi małoletniemu z tytułu świadczeń spełnianych przez fundację rodzinną, z wyłączeniem sprawowania zarządu nad tymi przedmiotami majątkowymi przez rodziców małoletniego. Gdyby fundator nie wyznaczył takiego zarządcy zarząd sprawuje kurator wyznaczony przez sąd opiekuńczy.

Organem fundacji rodzinnej do zadań, którego należy spełnianie świadczeń przysługujących beneficjentom oraz informowanie beneficjentów o przysługujących im świadczeniach jest zarząd. Do zadań zarządu należy również tworzenie, prowadzenie i aktualizowanie listy beneficjentów (zgodnie z ustawą i statutem). Lista beneficjentów wraz ze statut stanowią dokumenty zgodnie, z którymi spełniane są świadczenia na rzecz beneficjentów.

Organem fundacji rodzinnej ustanawianym obligatoryjnie w statucie przez fundatora jest zgromadzenie beneficjentów. Zgromadzenia beneficjentów nie tworzą jednak wszyscy beneficjenci, a jedynie beneficjenci, którym fundator przyznał w statucie uprawnienie do uczestniczenia w zgromadzeniu. Warto zaznaczyć, że statut musi określić co najmniej jednego beneficjenta uprawnionego do uczestniczenia w zgromadzeniu beneficjentów.

Spośród innych uprawnień przysługujących beneficjentom należy wskazać prawo do informacji o działalności fundacji czy prawo do kierowania do organów fundacji uwag, opinii czy zaleceń dotyczących działalności fundacji.

Prawa i obowiązki beneficjenta (podobnie jak fundatora) są niezbywalne. Beneficjent może zrzec się uprawnień beneficjenta. Ustawa wymaga w tym celu zachowanie formy pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. Zasady i tryb zrzeczenia się uprawnień przez beneficjentów określa statut.

 

 

Wszystkie wpisy z serii:

• Fundacja rodzinna. Nowa forma prawna dla biznesu prywatnego.
• Fundacja rodzinna – ciekawe rozwiązanie prawne do ochrony i pomnażania majątku.
• Fundator i beneficjent – dwa kluczowe podmioty.
• Jak bardzo opłaca się być beneficjentem fundacji rodzinnej?
• Dla kogo będą dostępne dane fundatorów i beneficjentów?