MSSF 18 „Prezentacja i ujawnianie informacji w sprawozdaniach finansowych” zastępuje MSR 1 i obowiązuje od pierwszego roku obrotowego zaczynającego się 1 stycznia 2027 r. lub później. Standard zmienia układ rachunku zysków i strat, wprowadza obowiązkowe sumy częściowe i ujawnienia wskaźników definiowanych przez zarząd. Ponieważ dane porównawcze trzeba przekształcić, spółki z rokiem kalendarzowym przygotowują dane według MSSF 18 już za 2026 r.
- MSSF 18 zastępuje MSR 1 i obowiązuje od pierwszego roku obrotowego zaczynającego się 1 stycznia 2027 r. lub później.
- Standard stosuje się retrospektywnie, więc spółka z rokiem kalendarzowym pokazuje dane porównawcze za 2026 r. w nowym układzie.
- Rachunek zysków i strat dzieli się na kategorie, a dwie sumy częściowe są obowiązkowe: wynik z działalności operacyjnej oraz wynik przed finansowaniem i podatkiem dochodowym.
- Wskaźniki definiowane przez zarząd (MPM) trzeba ujawnić w jednej nocie i uzgodnić do najbliższej sumy częściowej wymaganej przez MSSF.
- MSSF 18 nie zmienia zasad wyceny ani zasad rozliczenia CIT, zmienia sposób pokazania i objaśnienia wyników.
Czym jest MSSF 18 i od kiedy obowiązuje?
MSSF 18 (ang. IFRS 18) to nowy standard Rady Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB) o prezentacji sprawozdań finansowych. Zastępuje MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych”. Nie zmienia zasad wyceny, tylko sposób pokazania i objaśnienia wyników.
Unia Europejska przyjęła standard rozporządzeniem Komisji (UE) 2026/338 z 13 lutego 2026 r. (Dz.U. L z 16.2.2026). Zgodnie z nim spółki stosują MSSF 18 najpóźniej od pierwszego roku obrotowego zaczynającego się 1 stycznia 2027 r. lub później. To samo rozporządzenie skreśla MSR 1 z przyjętych w UE standardów.
Standard stosuje się retrospektywnie. Oznacza to, że dane porównawcze w pierwszym sprawozdaniu według MSSF 18 trzeba pokazać w nowym układzie. Dla spółki z rokiem kalendarzowym pierwsze sprawozdanie to sprawozdanie za 2027 r., a dane porównawcze dotyczą 2026 r.
Kogo dotyczy MSSF 18?
MSSF 18 dotyczy jednostek, które sporządzają sprawozdania finansowe według MSSF. W Polsce są to przede wszystkim spółki notowane na rynku regulowanym i ich grupy kapitałowe. Ustawa o rachunkowości pozwala też stosować MSSF niektórym spółkom z grup kapitałowych, w których jednostka dominująca sporządza skonsolidowane sprawozdanie według MSSF (art. 45 ust. 1a-1c UoR). O stosowaniu MSSF decyduje wtedy organ zatwierdzający.
Spółki, które sporządzają sprawozdania według ustawy o rachunkowości, nie stosują MSSF 18 wprost. Jeśli jednak należą do grupy raportującej według MSSF, zmiana obejmie pakiety raportowe, które wysyłają do grupy. Dotyczy to wielu polskich spółek zależnych grup zagranicznych.
Co zmienia MSSF 18 w rachunku zysków i strat?
Najważniejsza zmiana dotyczy struktury rachunku zysków i strat. MSSF 18 dzieli przychody i koszty na kategorie i wymaga obowiązkowych sum częściowych. Dzięki temu wyniki różnych spółek będą łatwiejsze do porównania.
Nowe kategorie: operacyjna, inwestycyjna, finansowa
Przychody i koszty przypisuje się do kategorii:
| Kategoria | Co obejmuje (w uproszczeniu) |
|---|---|
| Operacyjna | przychody i koszty z głównej działalności oraz pozycje, które nie trafiają do innych kategorii |
| Inwestycyjna | przychody i koszty z inwestycji, np. z jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć wycenianych metodą praw własności, oraz z aktywów generujących zwrot niezależnie od innych zasobów |
| Finansowa | przychody i koszty ze zobowiązań z tytułu finansowania, np. odsetki od kredytów |
| Podatek dochodowy | podatek dochodowy |
| Działalność zaniechana | wynik działalności zaniechanej |
Kategoria operacyjna jest kategorią „resztową”. Trafia do niej wszystko, czego nie przypisano do innych kategorii, także pozycje nietypowe czy jednorazowe.
Obowiązkowe sumy częściowe
MSSF 18 wymaga dwóch nowych sum częściowych: wyniku z działalności operacyjnej oraz wyniku przed finansowaniem i podatkiem dochodowym. To koniec dowolności w definiowaniu „zysku operacyjnego” w rachunku zysków i strat. Wiele spółek będzie musiało zmienić wskaźniki, które dziś pokazuje zarządowi i inwestorom.
Spółki z określoną główną działalnością
Inne zasady stosują jednostki, których główna działalność to inwestowanie w aktywa albo finansowanie klientów, np. banki czy niektóre spółki inwestycyjne. Część przychodów i kosztów, które u innych spółek trafiają do kategorii inwestycyjnej lub finansowej, u nich zalicza się do operacyjnej. Każda spółka musi więc najpierw ocenić, czy ma taką główną działalność.
Wskaźniki efektywności definiowane przez zarząd (MPM)
MPM (ang. management-defined performance measures) to sumy częściowe przychodów i kosztów, które zarząd pokazuje poza sprawozdaniem, np. w raportach dla inwestorów, i które nie są wymagane przez MSSF. Przykładem może być „skorygowany zysk operacyjny”. MSSF 18 wymaga ujawnienia ich w jednej nocie sprawozdania finansowego.
Nota powinna zawierać m.in. opis wskaźnika, uzasadnienie, dlaczego jest przydatny, oraz uzgodnienie do najbliższej sumy częściowej wymaganej przez MSSF. Trzeba też pokazać wpływ podatku i udziałów niekontrolujących na pozycje uzgadniające. Dzięki temu wskaźniki raportowane rynkowi stają się częścią badanego sprawozdania.
Agregacja i dezagregacja danych w sprawozdaniu
MSSF 18 wprowadza zasady grupowania i rozbijania informacji. Pozycje łączy się według wspólnych cech, a rozdziela, gdy mają istotnie różne cechy. Standard ogranicza też używanie ogólnych etykiet, takich jak „pozostałe”, gdy kryją istotne kwoty.
Spółki, które prezentują koszty w układzie funkcjonalnym, muszą dodatkowo ujawnić w notach wybrane koszty według rodzaju, m.in. amortyzację i świadczenia pracownicze. To często wymaga zmian w systemach i planie kont.
Jak przygotować się do MSSF 18?
Przygotowanie warto zacząć od analizy, a nie od zmian w systemach. Ponieważ dane porównawcze za 2026 r. trzeba przekształcić, spółka z rokiem kalendarzowym nie powinna czekać do 2027 r.
| Etap | Co zrobić | Kiedy (rok kalendarzowy) |
|---|---|---|
| Analiza wpływu | przypisać pozycje rachunku zysków i strat do nowych kategorii, ocenić główną działalność | jak najszybciej, w 2026 r. |
| Wskaźniki zarządu | zidentyfikować MPM w raportach i komunikacji z inwestorami | 2026 r. |
| Systemy i plan kont | dostosować konta, mapowania i raporty, w tym koszty według rodzaju | przed zamknięciem 2026 r. |
| Dane porównawcze | przygotować dane za 2026 r. w nowym układzie | przy zamknięciu 2026 r. |
| Raporty śródroczne | zastosować nowy układ w raportach za 2027 r. | od pierwszego kwartału 2027 r. |
| Komunikacja | poinformować zarząd, radę nadzorczą i inwestorów o zmianie wskaźników | przed publikacją pierwszych danych |
Zmiany w planie kont warto skoordynować z JPK CIT. Jednostki, które sporządzają sprawozdania według MSR, nie muszą oznaczać kont znacznikami w JPK_KR_PD do 1 stycznia 2028 r. Obie zmiany dotyczą tych samych kont, więc warto planować je razem. Opisujemy to w artykule o mapowaniu planu kont do JPK CIT.
MSSF 18 a raportowanie spółki zależnej do grupy
MSSF 18 zmienia też rachunek przepływów pieniężnych według MSR 7. Przy metodzie pośredniej punktem wyjścia będzie wynik operacyjny. Zmienia się też klasyfikacja odsetek i dywidend. U większości spółek odsetki zapłacone będą przepływem z działalności finansowej, a odsetki i dywidendy otrzymane przepływem z działalności inwestycyjnej.
Dla polskiej spółki zależnej oznacza to nowe pozycje w pakiecie raportowym dla grupy. Grupa może poprosić o dane w nowym układzie już za 2026 r. Warto ustalić to z centralą wcześniej, żeby nie przebudowywać raportów w trakcie zamknięcia roku.
Sama zmiana prezentacji nie zmienia zasad rozliczenia CIT. Podstawą opodatkowania nadal są przychody i koszty ustalone według ustawy o CIT.
FAQ
Od kiedy obowiązuje MSSF 18?+
Czy MSSF 18 zmienia wynik netto?+
Czy MSSF 18 dotyczy spółek raportujących według ustawy o rachunkowości?+
Czy trzeba przekształcić dane za 2026 rok?+
Czym są wskaźniki MPM?+
Jak ALTO wspiera
Pomagamy spółkom ocenić wpływ MSSF 18, przypisać pozycje do nowych kategorii i przygotować dane porównawcze. Dostosowujemy plan kont i pakiety raportowe dla grup, także z myślą o JPK CIT. Szczegóły znajdziesz na stronie doradztwo rachunkowe oraz wsparcie procesu raportowania.
- Zatwierdzenie sprawozdania finansowego: termin i uchwała
- JPK CIT a zamknięcie roku: co sprawdzić przed zamknięciem ksiąg?
- JPK CIT w SAP, Oracle i Microsoft Dynamics: jak przygotować system ERP?
- JPK CIT przy kilku systemach księgowych: jak zebrać i uzgodnić dane?
- Jak przygotować dane do JPK CIT? Data Cleansing dla firm przed pierwszym raportowaniem
Źródła
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2026/338 z dnia 13 lutego 2026 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2023/1803 w odniesieniu do Międzynarodowego Standardu Sprawozdawczości Finansowej 18 (Dz.U. L z 16.2.2026): https://www.gov.pl/attachment/2cf3b971-56f5-460a-b4ed-8a13e535704b
- Ministerstwo Finansów, Rozporządzenia Komisji Europejskiej przyjmujące określone Międzynarodowe Standardy Rachunkowości: https://www.gov.pl/web/finanse/rozporzadzenia-komisji-europejskiej-przyjmujace-okreslone-miedzynarodowe-standardy-rachunkowosci
- Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 522 ze zm.), art. 45 ust. 1a-1c: https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/522
- Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 15 grudnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1828)