Polska stoi u progu cyfrowej rewolucji w fakturowaniu. Krajowy System e-Faktur (KSeF) zmieni sposób, w jaki przedsiębiorcy wystawiają i odbierają dokumenty sprzedażowe. Choć system działa już dobrowolnie od 2022 roku, od 1 lutego 2026 stanie się obowiązkowe dla największych firm, a KSeF od 1 kwietnia 2026 obejmie wszystkich pozostałych podatników. Ministerstwo Finansów potwierdza, że terminy te są ostateczne – prace techniczne postępują zgodnie z planem, a faktury KSeF wejdą w życie mimo apeli środowiska księgowych i przedsiębiorców o kolejne przesunięcie. W tym przewodniku wyjaśnimy, czym jest KSeF i do czego służy, jak działa krajowy system e-faktur oraz odpowiemy na najczęstsze pytania przedsiębiorców przed wdrożeniem KSeF.

Co to jest KSeF? Definicja i podstawy systemu

KSeF to ogólnopolska platforma teleinformatyczna zarządzana przez Ministerstwo Finansów, która służy do wystawiania, przesyłania, odbierania i przechowywania faktur ustrukturyzowanych. System KSeF umożliwia przedsiębiorcom wymianę elektronicznych dokumentów w ustandaryzowanym formacie XML, eliminując tradycyjne faktury papierowe oraz różnorodne formy e-faktur. KSeF posiada funkcje weryfikacji zgodności faktur KSeF z określonym wzorem, oznaczania ich unikalnym numerem identyfikacyjnym oraz bezpiecznego archiwizowania przez dekadę.

Faktura KSeF – nowy, ustrukturyzowany standard

Faktura w KSeF to faktura ustrukturyzowana – dokument w formacie XML zgodny ze strukturą logiczną FA(3) określoną przez Ministerstwo Finansów.   Każda faktura wystawiona w KSeF będzie mieć przydzielony numer KSeF, który zostanie nadany przez system automatycznie. Co istotne, identyfikator nadawany przez platformę, nie zastąpi numeru faktury nadawanego przez wystawcę, ale będzie funkcjonować jako dodatkowy element identyfikacyjny w ramach systemu.

Obowiązek korzystania z KSeF wpisuje się w unijną inicjatywę VAT in the Digital Age (ViDA), której celem jest cyfryzacja i uszczelnienie rozliczeń VAT w całej Unii Europejskiej. Podobne systemy funkcjonują już we Włoszech, Rumunii i innych krajach członkowskich, choć wiele z nich przesuwa terminy implementacji – niedawno Łotwa odroczyła swój system do stycznia 2028 roku.

Jak działa Krajowy System e-Faktur? Mechanizm wystawiania faktur za pośrednictwem KSeF

Przepływ faktury w KSeF – od wystawienia do archiwizacji

Proces wystawiania i przesyłania faktur KSeF różni się fundamentalnie od tradycyjnego fakturowania. Wystawca nie przesyła dokumentu bezpośrednio do nabywcy – faktura wysłana do KSeF trafia najpierw na rządową platformę, gdzie podlega walidacji. System weryfikuje zgodność pliku XML faktury z wzorem logicznym, a po pozytywnej kontroli przydziela numer KSeF i generuje Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO). Dopiero wtedy dokument staje się fakturą wystawioną w KSeF. KSeF umożliwia automatyczne przetwarzanie danych, co w czasie rzeczywistym usprawnia księgowanie i eliminuje ryzyko błędów manualnych.

Odbiorca nie otrzymuje faktury mailem ani kurierem – musi zalogować się do KSeF lub pobrać dokument automatycznie przez zintegrowane oprogramowanie księgowe. Wszystkie faktury KSeF przechowywane są w chmurze przez 10 lat, co eliminuje konieczność własnej archiwizacji i chroni przed utratą dokumentów. To jedna z kluczowych funkcjonalności systemu, która odróżnia faktury KSeF od poprzednich rozwiązań fakturowania elektronicznego.

Jak wystawić fakturę w KSeF? Dostępne opcje

Przedsiębiorcy mogą wystawiać faktury KSeF na dwa podstawowe sposoby. Pierwszy to wykorzystanie bezpłatnej Aplikacji Podatnika KSeF (wersja 2.0 dostępna od lutego 2026), która umożliwia wystawienie faktury bezpośrednio w systemie bez dodatkowych narzędzi. Drugie rozwiązanie polega na zakupie i wykorzystaniu systemu księgowego z integracją z KSeF wykorzystującą API KSeF 2.0, co pozwala na masowe przesyłanie faktur KSeF wprost z programu firmowego.

Wystawianie e-faktur w KSeF może odbywać się w trybie interaktywnym (pojedyncze dokumenty) lub wsadowym (masowe wystawianie i przesyłanie faktur). W przypadku awarii KSeF po stronie podatnika np. z powodu braku dostępu do internetu przewidziano tryb awaryjny offline24, który umożliwia wystawianie faktur poza systemem z późniejszym przesłaniem ich do KSeF następnego dnia roboczego. Gdy wystąpi awaria KSeF po stronie administracji skarbowej, wystawca może dosłać dokumenty w określonym terminie (1 lub 7 dni) po przywróceniu działania systemu bez żadnych konsekwencji prawnych.

Uwierzytelnienie – klucz do dostępu do KSeF

Dostęp do KSeF wymaga zastosowania jednej z metod uwierzytelnienia: Profilu Zaufanego lub kwalifikowanego podpisu elektronicznego (dla osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność), kwalifikowanej pieczęci elektronicznej (spółki), tokenu KSeF (ważnego tylko do końca 2026 roku) lub certyfikatu KSeF. Tokeny i certyfikaty są metodami dedykowanymi dla automatyzacji – połączenia używanych systemów informatycznych z KSeF. Spółki, które nie korzystają z pieczęci elektronicznej, potrzebują zgłosić reprezentanta przez formularz ZAW-FA, aby umożliwić nadanie konkretnym osobom uprawnienia do wystawiania faktur w KSeF. To istotne szczególnie dla biur rachunkowych, które potrzebują korzystać z KSeF w imieniu wielu klientów jednocześnie.

Kiedy KSeF wejdzie w życie? Harmonogram obligatoryjnego systemu

Obowiązkowy KSeF zostanie wprowadzony etapami zgodnie z ustawą podpisaną przez Prezydenta 27 sierpnia 2025 roku. Ministerstwo Finansów w grudniu 2025 roku jednoznacznie potwierdza brak planów odroczenia terminów – faktury KSeF od 1 lutego 2026 dla firm, których obroty w 2024 roku przekroczyły 200 mln zł, następnie wszystkie pozostałe przedsiębiorstwa objęte zostaną obowiązkiem wystawiania faktur w KSeF od 1 kwietnia 2026. Mikroprzedsiębiorcy mogą wystawiać faktury poza KSeF do końca 2026 roku, jeśli ich łączna miesięczna sprzedaż nie przekracza 10 tys. zł brutto. Sankcje i pełny obowiązek stosowania faktur KSeF bez wyjątków zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.

Okres przejściowy – ulgi do końca 2026

Ustawodawca przewidział szereg ułatwień w początkowym okresie. Przedsiębiorcy mogą nadal wystawiać tradycyjne faktury papierowe z kas fiskalnych do kwoty 450 zł z NIP nabywcy. Do końca grudnia 2026 nie będą również nakładane kary za błędy w fakturowaniu w KSeF, co daje czas na naukę i dostosowanie procedur. Istotne, że od 1 lutego 2026 wszyscy przedsiębiorcy – niezależnie od tego, kiedy sami zaczną wystawiać faktury KSeF – będą zobowiązani do odbioru dokumentów od kontrahentów już korzystających z systemu. To często pomijany aspekt wdrożenia KSeF, który wymaga przygotowania firm już na luty, nawet jeśli obowiązek wystawiania faktur dotyczy ich dopiero od kwietnia.

Kogo dotyczy obowiązek wystawiania faktur w KSeF?

KSeF dotyczy praktycznie wszystkich podatników prowadzących działalność w Polsce. Obowiązek korzystania z KSeF obejmuje czynnych podatników VAT w transakcjach B2B, podatników zwolnionych z VAT (jeśli wystawiają faktury), spółki wszystkich form prawnych, przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz jednostki samorządu terytorialnego. System KSeF obejmuje również niektórych przedsiębiorców zagranicznych posiadających w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, jeśli sprzedaż realizowana jest przez to miejsce.

Faktury KSeF dla konsumentów – osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej – pozostają dobrowolne. Wystawca może zdecydować, czy fakturę B2C wystawić w KSeF, czy w tradycyjny sposób. W przypadku wystawienia faktury w KSeF, przedsiębiorca musi jednak uzgodnić z konsumentem sposób przekazania faktury. Wystawienie poza KSeF dotyczy również niektórych specyficznych dokumentów, takich jak bilety jednorazowe czy faktury za przejazdy autostradowe. Rolnicy ryczałtowi mogą korzystać z systemu dopiero po złożeniu odpowiedniego oświadczenia w KSeF. Jeśli polski podatnik wystawia fakturę kontrahentowi zagranicznemu bez polskiego NIP, musi ją wystawić w KSeF, ale dodatkowo udostępnić nabywcy poza systemem w formie wizualnej – najczęściej jako PDF z kodem QR umożliwiającym weryfikację autentyczności dokumentu.

KSeF – najczęstsze pytania i odpowiedzi

Czym są faktury KSeF i czy zastąpią tradycyjne faktury?

Faktury KSeF to ustrukturyzowane dokumenty XML wystawiane przez Krajowy System e-Faktur – rządową platformę teleinformatyczną zarządzaną przez Ministerstwo Finansów. W przeciwieństwie do tradycyjnych faktur papierowych czy PDF-ów, faktury KSeF muszą być zapisane w określonym formacie XML zgodnym ze strukturą FA(3) i przejść weryfikację w systemie przed uzyskaniem mocy prawnej. Od 1 lutego 2026 roku (dla firm z obrotami powyżej 200 mln zł) oraz od 1 kwietnia 2026 roku (dla pozostałych podatników) faktury KSeF powinny stać się docelową formą dokumentów sprzedażowych w transakcjach B2B. System zapewnia automatyczną archiwizację przez 10 lat i nadaje każdemu dokumentowi unikalny numer identyfikacyjny wraz z Urzędowym Poświadczeniem Odbioru (UPO).

Co z fakturami KSeF dla firm zagranicznych?

Wszystkie faktury KSeF od 1 lutego lub kwietnia 2026 muszą być wystawiane również dla kontrahentów zagranicznych, jeśli transakcja podlega polskim przepisom VAT. Jednak gdy nabywca nie ma dostępu do polskiego systemu, sprzedawca zobowiązany jest dodatkowo przekazać wizualizację faktury z kodem QR. Od 1 stycznia 2027 roku wprowadzony zostanie także obowiązek wykorzystania numeru KSeF w przelewie przy płatnościach w mechanizmie podzielonej płatności.

Czy odbiorca MUSI pobrać fakturę z systemu?

Nie. Obowiązek korzystania z KSeF dotyczy wystawienia, nie odbioru. Nabywca może odliczyć VAT nawet bez logowania do systemu, jeśli otrzyma wizualizację faktury KSeF w innej formie od kontrahenta. Jednak automatyczne pobieranie faktur przez zintegrowany z KSeF program księgowy znacznie ułatwia księgowanie i eliminuje ryzyko zagubienia dokumentów. Aplikacja Podatnika KSeF 2.0 może być pomocna dla mniejszych firm, które nie dysponują zaawansowanym oprogramowaniem.

Jak działa tryb awaryjny offline24?

Gdy wystąpi awaria KSeF po stronie podatnika np. przedsiębiorca straci dostęp do internetu, może skorzystać z trybu offline24. To rozwiązanie wymaga wcześniejszego pobrania specjalnego certyfikatu KSeF z systemu. Faktury KSeF wystawione w tym trybie muszą zostać przesłane do systemu następnego dnia roboczego. System nie służy jednak do długotrwałego fakturowania poza platformą – to jedynie zabezpieczenie awaryjne.

Czy system KSeF zastępuje JPK_VAT?

Nie, to dwa odrębne narzędzia. KSeF nie służy do rozliczania podatku VAT – to platforma do wystawiania i przesyłania faktur. Podatnicy nadal będą składać deklaracje JPK_V7, choć przyszłościowo funkcjonalności KSeF mogą uprościć ten proces poprzez automatyczne wypełnianie danych z faktur KSeF zarejestrowanych w systemie. Administracja skarbowa będzie miała jednak pełen wgląd w transakcje dzięki centralizacji danych fakturowych.

Jakie są sankcje za niewdrożenie systemu?

Sankcje za brak wystawiania faktur KSeF mogą wynosić 100% podatku VAT wykazanego na fakturze lub 18,7% wartości należności ogółem za każdy niewystawiony lub nieprawidłowo wystawiony dokument. Kary finansowe zaczną jednak obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2027 roku. Do końca 2026 roku przedsiębiorcy mogą wystawiać faktury poza KSeF w ramach przewidzianych wyjątków bez żadnych konsekwencji finansowych – to okres przejściowy bez kar, który ma dać firmom czas na wdrożenie systemu i nauczenie się nowych procedur.

Korzyści z wdrożenia KSeF dla przedsiębiorców

Mimo początkowych obaw związanych z przejściem na nowy system, Krajowy System e-Faktur niesie wymierne korzyści. Automatyzacja obiegu dokumentów oznacza, że faktury KSeF trafiają do odbiorcy niemal natychmiast po zatwierdzeniu przez system. Darmowa archiwizacja eliminuje koszty własnego przechowywania dokumentów – KSeF posiada wbudowaną chmurę przechowującą faktury przez dekadę. Przedsiębiorcy korzystający z KSeF mogą liczyć na szybszy zwrot VAT – skrócenie z 60 na 40 dni dla podatników stosujących system. Każda faktura ma nadany numer KSeF i jest trwale zarejestrowana, co eliminuje ryzyko zagubienia czy zniszczenia dokumentu. UPO potwierdza przyjęcie dokumentu przez Ministerstwo Finansów, zapewniając pewność dostarczenia. System zwiększa również zaufanie w relacjach B2B dzięki weryfikowalności każdej faktury KSeF w czasie rzeczywistym oraz ogranicza możliwości oszustw podatkowych poprzez centralną rejestrację wszystkich transakcji.

Jak przygotować firmę do KSeF przy płatnościach i fakturowaniu?

Przygotowanie do systemu wymaga przemyślanej strategii. Pierwszy krok to sprawdzenie, czy firma podlega obowiązkowi wystawiania faktur w KSeF od 1 lutego czy kwietnia 2026 – to zależy od wysokości obrotów w 2024 roku. Następnie należy wybrać formę uwierzytelnienia – najwygodniejszym rozwiązaniem dla osób fizycznych jest Profil Zaufany, podczas gdy spółki powinny rozważyć pozyskanie kwalifikowanej pieczęci elektronicznej, czyli certyfikatu KSeF.

Kluczowe znaczenie ma weryfikacja, czy obecne oprogramowanie księgowe obsługuje integrację z KSeF poprzez API KSeF 2.0. Ministerstwo Finansów udostępnia środowisko testowe Demo, gdzie można przetestować wystawianie faktur KSeF bez ryzyka błędów w produkcji. Warto skorzystać z darmowych szkoleń oferowanych przez urzędy skarbowe w ramach cyklu „Środy z KSeF” – ostatnie odbywają się w grudniu 2025 roku. Zespół księgowy lub współpracujące biuro rachunkowe muszą być przeszkolone w zakresie fakturowania w KSeF oraz procedur awaryjnych. Z kontrahentami należy ustalić zasady przekazywania wizualizacji faktur KSeF, szczególnie gdy są to podmioty zagraniczne wymagające dokumentów poza systemem. Warto również przygotować procedury awaryjne na wypadek awarii – pobrać wcześniej certyfikaty dla trybu offline24 i upewnić się, że kluczowi pracownicy wiedzą, jak wystawić fakturę w KSeF w sytuacjach nietypowych.

Podsumowanie – KSeF w związku z przyszłością polskiego biznesu

Krajowy System e-Faktur to nieunikniona przyszłość polskiego biznesu. Faktury KSeF wejdą etapowo już za dwa miesiące, dlatego warto rozpocząć przygotowania już dziś. Testowanie w wersji dobrowolnej pozwoli uniknąć problemów, gdy obowiązkowy KSeF stanie się rzeczywistością w lutym i kwietniu 2026. Ministerstwo Finansów jednoznacznie potwierdza brak planów kolejnych odroczeń terminów – mimo apeli środowiska księgowych i przedsiębiorców, implementacja systemu postępuje zgodnie z przyjętym harmonogramem.

Przedsiębiorcy powinni pamiętać, że korzystanie z KSeF na podstawie właściwego uwierzytelnienia będzie konieczne nie tylko do wystawiania, ale także do odbierania faktur od kontrahentów. System obejmuje znacznie więcej niż samo wystawienie faktury – to kompleksowa zmiana w procesach księgowych wymagająca integracji systemów IT i przeszkolenia zespołów w zakresie obsługi faktur KSeF.

Potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu firmy do nowych przepisów?

Eksperci ALTO pomogą Ci bezpiecznie przejść przez wdrożenie KSeF i odpowiedzą na wszystkie pytania dotyczące praktycznego korzystania z systemu faktur KSeF w Twojej organizacji. Skontaktuj się z nami, aby zapewnić płynne wdrożenie systemu i uniknąć problemów w kluczowym momencie transformacji cyfrowej polskiego fakturowania.

Zobacz nasze inne wpisy z serii o KSeF:

• 01. Awaria KSeF – co z terminem wystawienia faktury?  >>
• 02. Samofakturowanie w KSeF. Kiedy powstaje faktura, jak ją akceptować i jak uniknąć błędów? >>
• 03. Faktury korygujące w KSeF – jak zrobić to poprawnie? >>
• 04. Techniczne aspekty wystawiania i oznaczania faktur – czyli kody QR w praktyce >>
• 05. Dostarczanie faktur w KSeF oraz poza KSeF – praktyczne problemy >>
• 06. Co musisz wiedzieć o nowej schemie FA(3)? >>
• 07. Nowe obowiązki w JPK_VAT – rewolucja w raportowaniu przed wdrożeniem KSeF >>
• 08. Co zrobić, kiedy kontrahent nie korzysta z KSeF? >>
• 09. Kto i kiedy nie musi korzystać z KSeF? >>

W ten wyjątkowy, świąteczny czas, cały zespół ALTO przesyła najcieplejsze pozdrowienia.

Wierzymy, że najlepsze życzenia to te, które płyną prosto od ludzi. Dlatego w tym roku postanowiliśmy przekazać je w nieco mniej formalny sposób. Przygotowaliśmy wideo, w którym – czasem z przymrużeniem oka – dzielimy się tym, czego członkowie naszego zespołu życzą Państwu zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym.

Mamy nadzieję, że oglądanie go sprawi Państwu taką samą radość, jaką nam sprawiło jego tworzenie.

Występują: Kamil Lewandowski, Sylwia Kulczycka, Ewa Solarz, Aneta Grzyb, Katarzyna Adamowicz, Tobiasz Dolny, Dominik Niewadzi, Marcin Makowiecki, Przemek Gut, Jolanta Pielachowska, Katarzyna Pędzich, Aleksandra Szymańczyk, Tomasz Fiałek, Agnieszka Krawczyk, Jan Piotrowski, Martyna Langa, Patrycja Sobejko, Milena Zaroślińska, Marlena Jaros

Dziękujemy za zaufanie i wspólną drogę w mijającym roku!

Wesołych Świąt!

Harmonogram wdrożenia KSeF utrzymany

17 listopada opublikowano nowe rozporządzenie, w którym Ministerstwo Finansów podtrzymało harmonogram wdrożenia obowiązkowego Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Zgodnie z przyjętym planem, najwięksi podatnicy – osiągający obroty powyżej 200 mln zł – zostaną objęci obowiązkiem korzystania z systemu od 1 lutego 2026 r.

Pozostali podatnicy, z nielicznymi wyjątkami, dołączą do nich od 1 kwietnia 2026 r. Choć KSeF ma docelowo charakter powszechny, ustawodawca przewidział katalog wyłączeń, które ograniczają zakres obowiązkowego fakturowania w systemie.

Wyłączenia te można uporządkować w trzy zasadnicze grupy.

📌 Po pierwsze, obejmują one czynności, które w ogóle nie podlegają fakturowaniu w KSeF.

📌 Po drugie, wskazano czynności, które nie muszą być dokumentowane w systemie, jednak podatnik może zdecydować się na ich ujęcie dobrowolnie.

📌 Po trzecie, część transakcji została objęta jedynie zwolnieniem czasowym, co oznacza, że obowiązek ich fakturowania w KSeF zostanie wprowadzony na późniejszym etapie.

Takie rozróżnienie ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia planowania wdrożenia KSeF w organizacji i pozwala właściwie ocenić, które procesy fakturowe należy dostosować już teraz, a które będą wymagały zmian dopiero w kolejnych krokach.

Kto nie ma obowiązku wystawiania faktur w KSeF ze względu na specyfikę transakcji lub uwarunkowania techniczne?

W określonych sytuacjach – z uwagi na specyfikę branżową albo ograniczenia techniczne KSeF – ustawodawca przewidział brak obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych (§ 2 projektu rozporządzenia). Wyłączenie to obejmuje transakcje, przy których standardowy model fakturowania w systemie jest w praktyce utrudniony lub niewykonalny.

W szczególności obowiązek korzystania z KSeF nie dotyczy dokumentów pełniących funkcję faktury w postaci biletów jednorazowych. Z systemu wyłączono m.in. usługi przejazdu płatnymi autostradami oraz usługi przewozu osób – koleją, autobusem, samolotem czy promem – o ile są one potwierdzane biletami jednorazowymi. Uzasadnieniem takiego rozwiązania jest przede wszystkim konieczność zapewnienia sprawnej i szybkiej obsługi pasażerów (np. na bramkach autostradowych czy w punktach sprzedaży biletów), a także uwarunkowania formalne, w tym wieloletnie umowy koncesyjne funkcjonujące w sektorze transportowym.

Jednocześnie należy wyraźnie podkreślić, że wyłączenie ma charakter wąski i obejmuje wyłącznie bilety jednorazowe. W przypadku biletów okresowych – przykładowo miesięcznych – faktury będą już musiały być wystawiane w KSeF na zasadach ogólnych.

Poza wskazanymi przypadkami, obowiązek nie obejmuje również wybranych usług o charakterze międzynarodowym, które ze swojej natury funkcjonują poza krajowymi schematami fakturowania. Przykładem są opłaty trasowe za kontrolę ruchu lotniczego, fakturowane przez EUROCONTROL, które także pozostają poza zakresem obowiązkowego KSeF.

Wyłączenia z KSeF dla usług finansowych i ubezpieczeniowych

Projektowane przepisy przewidują, że obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych w KSeF nie obejmie także określonych usług zwolnionych z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7 oraz pkt 37–41 ustawy o VAT, a więc w szczególności usług finansowych i ubezpieczeniowych. Zwolnienie to ma jednak charakter warunkowy: dotyczy wyłącznie sytuacji, w których czynności te są rozliczane na podstawie dokumentów (np. polis), zawierających zakres danych węższy niż standardowa faktura wskazana w art. 106e ustawy. Innymi słowy, jeśli dokument potwierdzający wykonanie usługi ma ograniczoną treść – typową dla branżowych dokumentów finansowych czy ubezpieczeniowych – nie powstaje obowiązek jego wystawienia w KSeF.

Jednocześnie regulacja ta rodzi istotne wątpliwości interpretacyjne. Literalna treść projektu sugeruje bowiem, że „pełna” (standardowa) faktura wystawiona do polisy, zawierająca komplet elementów wymaganych art. 106e ustawy o VAT, będzie już podlegała obowiązkowi ujęcia w KSeF. Analogicznie, faktury z pełnym zakresem danych dokumentujące usługi finansowe zwolnione z VAT również powinny być wystawiane w systemie. W praktyce oznacza to, że o zakresie obowiązku przesądza nie tyle rodzaj świadczonej usługi, co forma dokumentu i poziom szczegółowości zawartych na nim danych.

Samofakturowanie a ograniczenia techniczne KSeF

Projekt rozporządzenia przewiduje ponadto wyłączenie z obowiązku KSeF określonych przypadków samofakturowania. Wynika to bezpośrednio z technicznej konstrukcji systemu, który opiera się na uwierzytelnieniu stron transakcji przy użyciu polskiego numeru NIP. W konsekwencji wystawienie faktury ustrukturyzowanej jest technicznie niewykonalne w sytuacji, gdy:

1. nabywca wystawiający fakturę w imieniu sprzedawcy nie posługuje się polskim numerem NIP,
2. sprzedawca będący podmiotem zagranicznym nie posiada polskiego NIP, a tym samym nie ma możliwości autoryzowania w KSeF polskiego nabywcy do wystawiania faktur w swoim imieniu.

W takich konfiguracjach samofakturowanie pozostaje poza zakresem obligatoryjnego KSeF wyłącznie z przyczyn technicznych, związanych z brakiem krajowej identyfikacji podatkowej po jednej ze stron transakcji. Wyłączenie to należy zatem interpretować ściśle: jako mające zastosowanie jedynie tam, gdzie brak polskiego NIP faktycznie uniemożliwia prawidłowe wystawienie i autoryzowanie faktury w systemie.

Kto nie musi, ale może dobrowolnie korzystać z KSeF?

Druga kategoria wyłączeń ma charakter fakultatywny. Oznacza to, że przepisy nie nakładają obowiązku korzystania z KSeF, ale jednocześnie dopuszczają taką możliwość, pozostawiając decyzję po stronie podatnika.

Najszerszym i najbardziej praktycznym wyłączeniem tego typu są faktury wystawiane na rzecz konsumentów (B2C). Obowiązkowy KSeF obejmuje bowiem wyłącznie transakcje między przedsiębiorcami (B2B). Wystawianie faktur ustrukturyzowanych osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej jest – i po 2026 r. pozostanie – rozwiązaniem całkowicie dobrowolnym.

Z obowiązku wyłączono także podatników zagranicznych, którzy nie posiadają w Polsce ani siedziby, ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

W tej grupie mieści się również szczególny wyjątek związany z samofakturowaniem. Co do zasady samofakturowanie pozostaje poza zakresem KSeF, jeżeli nabywca nie dysponuje polskim NIP. Projekt rozporządzenia przewiduje jednak możliwość zastosowania KSeF w sytuacji, gdy taki nabywca posługuje się numerem VAT UE (np. przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów). W takim przypadku wystawienie faktury w KSeF ma charakter uprawnienia, a nie obowiązku.

Do dobrowolnych wyłączeń zaliczają się ponadto faktury VAT RR. Nabywca produktów rolnych będzie mógł wystawić taką fakturę w KSeF wyłącznie wtedy, gdy rolnik ryczałtowy uprzednio zarejestruje się w systemie oraz udzieli nabywcy odpowiedniego upoważnienia. W razie braku tych działań fakturowanie VAT RR będzie realizowane poza KSeF, na dotychczasowych zasadach.

Kto zyskał tymczasowe zwolnienie z KSeF?

Trzecia kategoria wyłączeń obejmuje podmioty, które docelowo zostaną objęte obowiązkiem korzystania z KSeF, lecz otrzymały dodatkowy czas na dostosowanie procesów. Ustawodawca wprowadził w tym zakresie dwa rozwiązania przejściowe – oba obowiązujące do 31 grudnia 2026 r. – adresowane przede wszystkim do najmniejszych przedsiębiorców.

Po pierwsze, czasowo wyłączono z KSeF paragony fiskalne zawierające NIP nabywcy, które są traktowane jako faktury uproszczone (w tym wystawiane do kwoty 450 zł). Do końca 2026 r. podatnicy będą mogli nadal dokumentować takie transakcje przy użyciu kas rejestrujących. Od 1 stycznia 2027 r. obowiązek wystawiania tych dokumentów w KSeF zostanie rozszerzony również na tę kategorię sprzedaży.

Po drugie, przewidziano limit wartościowy uprawniający do wystawiania faktur poza KSeF. Mali przedsiębiorcy mogą dokumentować sprzedaż w formie tradycyjnej (papierowej lub elektronicznej), pod warunkiem, że łączna wartość brutto sprzedaży udokumentowanej fakturami w danym miesiącu nie przekroczy 10 000 zł. To czasowe odstępstwo ma charakter przejściowy i również wygaśnie z dniem 31 grudnia 2026 r.

Podsumowanie

Obowiązkowy KSeF zostanie wdrożony etapowo: od 1 lutego 2026 r. dla podatników o obrotach powyżej 200 mln zł, a od 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych. Regulacje przewidują zarówno wyłączenia trwałe – wynikające ze specyfiki transakcji lub ograniczeń technicznych – jak i wyłączenia fakultatywne, umożliwiające dobrowolne fakturowanie w KSeF w określonych przypadkach. Dodatkowo najmniejsi przedsiębiorcy zostali objęci czasowymi ulgami do 31 grudnia 2026 r., po upływie których zakres obowiązkowego KSeF ulegnie rozszerzeniu.

Zobacz wszystkie dotychczasowe wpisy z serii:

• 01. Awaria KSeF – co z terminem wystawienia faktury?  >>
• 02. Samofakturowanie w KSeF. Kiedy powstaje faktura, jak ją akceptować i jak uniknąć błędów? >>
• 03. Faktury korygujące w KSeF – jak zrobić to poprawnie? >>
• 04. Techniczne aspekty wystawiania i oznaczania faktur – czyli kody QR w praktyce >>
• 05. Dostarczanie faktur w KSeF oraz poza KSeF – praktyczne problemy >>
• 06. Co musisz wiedzieć o nowej schemie FA(3)? >>
• 07. Nowe obowiązki w JPK_VAT – rewolucja w raportowaniu przed wdrożeniem KSeF >>
• 08. Co zrobić, kiedy kontrahent nie korzysta z KSeF? >>
• 09. Kto i kiedy nie musi korzystać z KSeF? >>