Kategoria: Bez kategorii

Delegowanie pracowników w ramach świadczenia usług wymaga szczegółowej znajomości obowiązków pracodawcy dotyczących rozliczeń podatkowych, składek ZUS oraz tego, jak interpretować prawo pracy w kontekście międzynarodowym. Przedstawiamy kluczowe regulacje obowiązujące na przełomie 2025 i 2026 roku.

 

Czym jest global mobility i delegowanie pracowników?

Global mobility to międzynarodowa mobilność kadr między różnymi lokalizacjami w ramach działalności przedsiębiorstwa. Obejmuje ona oddelegowanie pracownika za granicę, czyli tymczasowe wysłanie podwładnego do pracy w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii (EOG), gdzie zatrudniony zachowuje stosunek pracy z polskim pracodawcą i po zakończeniu okresu delegowania powraca do kraju. Inne formy to praca zdalna z zagranicy oraz kontrakty międzynarodowe.

Kluczowe znaczenie ma rezydencja podatkowa. Polski rezydent podatkowy to osoba posiadająca w Polsce ośrodek interesów życiowych (rodzina, główne dochody) lub przebywająca w Polsce dłużej niż 183 dni rocznie.

Ważne uzupełnienie: Zgodnie z praktyką, status rezydenta można nabyć nawet przed upływem 183 dni, jeśli centrum interesów życiowych (np. ognisko domowe) zostanie przeniesione do Polski. Rezydent podlega opodatkowaniu całości światowych dochodów w Polsce, podczas gdy nierezydent tylko dochodów ze źródeł polskich.

 

Oddelegowanie pracowników – rodzaje i obowiązki pracodawcy

Delegowanie krótkoterminowe i długoterminowe

Przepisy dotyczące delegowania regulują trzy dyrektywy UE: 96/71/WE, 2014/67/UE oraz (UE) 2018/957. W Polsce kluczowa jest ustawa o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług.

Delegowanie do 12 miesięcy wymaga zapewnienia minimalnych warunków pracy kraju przyjmującego (m.in. okresy odpoczynku, urlop, stawki za nadgodziny, BHP). Po przekroczeniu 12 miesięcy (z opcją przedłużenia do 18 miesięcy po powiadomieniu Państwowej Inspekcji Pracy), pracodawca musi stosować wszystkie warunki zatrudnienia kraju przyjmującego. Istotne jest, że okresy delegowania na to samo stanowisko sumują się, nawet jeśli wykonują je kolejni pracownicy lub gdy wysyła ich agencja pracy tymczasowej.

 

Formularz A1 – obowiązek pracodawcy

Formularz A1 potwierdza, że podczas pracy w innym kraju, pracownik podlega polskiemu ubezpieczeniu społecznemu. Dzięki temu składki na ubezpieczenie społeczne są opłacane w Polsce przez maksymalnie 24 miesiące. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie przez PUE ZUS (eZUS) na formularzu US-3. Brak zaświadczenia skutkuje dotkliwymi sankcjami finansowymi nakładanymi przez zagraniczne organy kontrolne (np. francuskie SIPSI czy niemiecki Zollamt).

 

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) i zasada 183 dni

Umowy te określają zasady opodatkowania wynagrodzenia pracownika delegowanego. Typowo art. 15 UPO wskazuje, że wynagrodzenie opodatkowane jest w Polsce, jeśli łącznie: pracownik przebywa w kraju pracy nie dłużej niż 183 dni, wynagrodzenie wypłaca pracodawca z Polski i brak jest zakładu pracodawcy za granicą.

Uwaga na Konwencję MLI: Wiele umów (np. z Wielką Brytanią, Norwegią, Belgią) uległo zmianie. Metoda wyłączenia z progresją została w nich zastąpiona metodą proporcjonalnego odliczenia, co zmienia sposób raportowania dochodów w PIT-11 i wymaga od pracownika rozliczenia podatku w zeznaniu rocznym. Sposób liczenia 183 dni również może się różnić (rok kalendarzowy vs dowolne 12 miesięcy) – należy to sprawdzać w konkretnej umowie.

 

Diety przy delegowaniu pracowników a podróże służbowe

Diety przysługują przy podróży służbowej. W stałym oddelegowaniu pracownik otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze bez diet, chyba że umowa stanowi inaczej. Wyroki NSA z lat 2023-2024 (m.in. II FSK 270/21) orzekły, że zapewnienie transportu i zakwaterowania dla pracowników oddelegowanych nie stanowi ich przychodu.

Stawki diet za dobę podróży zagranicznej (limit zwolnienia z PIT i ZUS) na 2026 rok:

• Niemcy: 49 EUR
• Holandia: 50 EUR
• Francja: 55 EUR
• Norwegia: 450 NOK
• Szwecja: 45 EUR
• Wielka Brytania: 45 GBP

 

Zatrudnianie nierezydentów w Polsce – obowiązki płatnika

Pracodawca jako płatnik pobiera zaliczki na PIT od dochodów nierezydenta ze źródeł polskich. Jeśli praca wykonywana jest w Polsce na rzecz polskiego podmiotu, mówimy o tzw. ekonomicznym pracodawcy, co nakłada obowiązek wystawienia PIT-11.

Gdy nierezydent przedstawi certyfikat rezydencji, a umowa przewiduje opodatkowanie tylko w kraju rezydencji, pracodawca może nie pobierać zaliczek, składając formularz IFT-1R do końca lutego. Należy jednak pamiętać, że certyfikat musi być aktualny i obejmować okres uzyskiwania dochodów.

 

UoP a umowa zlecenie z nierezydentem

Przy umowie o pracę pracodawca zawsze jest płatnikiem (chyba że UPO i certyfikat zwalniają z podatku). Przy umowie zlecenia zleceniodawca pełni rolę płatnika, jeśli praca wykonywana jest na terytorium Polski. W zakresie ZUS, obywatele państw trzecich zazwyczaj wymagają odprowadzania pełnych składek, chyba że Polska zawarła z danym krajem umowę o zabezpieczeniu społecznym (np. z Ukrainą).

 

Częste błędy i ryzyka podatkowe

Do najczęstszych błędów należy:

• Niewłaściwe ustalenie rezydencji (brak weryfikacji centrum interesów życiowych).
• Stosowanie metod unikania podwójnego opodatkowania bez uwzględnienia zmian wprowadzonych przez MLI.
• Brak aktualnego certyfikatu rezydencji przy stosowaniu zwolnień.
• Zaniedbanie prowadzenia dokładnej ewidencji dni pobytu i miejsca wykonywania pracy.

 

Podsumowanie i dobre praktyki

Kluczowe obowiązki obejmują uzyskanie A1, monitorowanie okresów delegowania (12, 18, 24 miesiące) oraz prawidłowe raportowanie na drukach PIT-11 i IFT-1R. Rekomenduje się:

1. Prowadzenie szczegółowego „kalendarza podróży”.
2. Okresową weryfikację statusu rezydencji (szczególnie przy pracy hybrydowej).
3. Archiwizowanie oświadczeń pracowników o ich sytuacji osobistej.

W przypadku wątpliwości dotyczących wysyłania pracownika do pracy za granicą lub zatrudniania nierezydentów, zalecamy konsultację z doradcą podatkowym specjalizującym się w międzynarodowej mobilności pracowników.

 

Źródła:

• Dyrektywy UE 96/71/WE, 2014/67/UE, 2018/957;
• Ustawa o delegowaniu pracowników;
• Rozporządzenie UE 883/2004;
• Ustawa o PIT;
• Konwencja MLI;
• Opracowania własne ALTO 2025.

 

Stan prawny: styczeń 2026

 

CBAM to inaczej Carbon Border Adjustment Mechanism, czyli unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2. Od 1 stycznia 2026 r. wchodzi w życie pełna faza tego systemu, która nakłada na firmy sprowadzające produkty z krajów trzecich obowiązek zakupu certyfikatów CBAM w ilości odpowiadającej emisji wbudowanej. W tym przewodniku wyjaśniamy, czym jest graniczny podatek węglowy, jakie towary objęte są tą regulacją i jak przygotować się do nowych wymagań. 

Czym jest CBAM i dlaczego UE wprowadza ten system 

CBAM to instrument polityki klimatycznej Unii Europejskiej, który stanowi uzupełnienie systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EU ETS). Mechanizm dostosowania cen na granicach ma wyrównywać koszty emisji dwutlenku węgla między producentami z Unii a producentami spoza niej. Unijny system sprawia, że importowane towary są obciążone kosztami emisji analogicznymi do tych w UE. 

Wprowadzenie CBAM wynika z potrzeby zapobiegania zjawisku, jakim jest ucieczka emisji. Unia Europejska nakłada na swój przemysł coraz bardziej rygorystyczne normy klimatyczne, co generuje dodatkowe koszty dla firm działających w UE. Bez takiego rozwiązania producenci mogliby przenosić działalność do krajów o niższych standardach ochrony środowiska lub zastępować krajową produkcję przywozem z państw trzecich. Ten mechanizm ma temu przeciwdziałać, nakładając równoważną opłatę na produkty sprowadzane spoza UE, co zapobiega ucieczce emisji gazów cieplarnianych z obszaru celnego. 

Rozporządzenie ustanawiające CBAM zostało przyjęte 10 maja 2023 roku (Rozporządzenie 2023/956). W 2025 r. Komisja Europejska doprecyzowała zasady, według których działa mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, wprowadzając ułatwienia zwłaszcza dla mniejszych importerów przed pełnym wdrożeniem, które nastąpiło 1 stycznia 2026 r. 

Zakres produktów objętych systemem – lista i kody CN 

System obejmuje produkty z sektorów wysokoemisyjnych. Lista towarów objętych CBAM zawiera pozycje z następujących kategorii: 

• Cement – obejmuje m.in. klinkier (kod CN 2523 10 00) oraz różne rodzaje cementu portlandzkiego. 

• Żeliwo i stal – szeroka grupa obejmująca wyroby walcowane, rury, profile oraz druty (m.in.wybrane produkty z działu CN 72 i 73). 

• Aluminium – w tym aluminium nieobrobione plastycznie, blachy, taśmy oraz folie (niektóre produktu z działu CN 76). 

• Nawozy – produkty takie jak amoniak, kwas azotowy oraz mieszanki nawozowe (kod CN 2834 21 00 i inne). 

• Energia elektryczna – przywóz energii (kod CN 2716 00 00) z krajów trzecich nieobjętych systemem ETS. 

• Wodór – sklasyfikowany pod kodem CN 2804 10 00, zarówno w stanie gazowym, jak i ciekłym. 

Zakres towarów objętych CBAM określa załącznik I do rozporządzenia. Aby sprawdzić, czy sprowadzane produkty podlegają temu systemowi, importer musi porównać kod CN z dokumentów celnych z listą w załączniku. Warto pamiętać, że towary objęte mechanizmem CBAM mogą być w przyszłości rozszerzone o kolejne grupy produktów, a obecny zakres CBAM obejmuje surowce o największym wpływie na klimat. 

Kogo dotyczy CBAM – obowiązki od 2026 roku 

CBAM dotyczy przede wszystkim firm wprowadzających na obszar celny UE produkty objęte tym systemem z krajów spoza Unii. Od 1 stycznia 2026 r. podmioty sprowadzające te wyroby są zobowiązane do uzyskania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM przed dokonaniem przywozu. Każdy zgłaszający CBAM musi od teraz nie tylko raportować, ale i rozliczać finansowo importowane towary. 

Firma, która planuje importować powyżej progu 50 ton rocznie, musi przejść proces uzyskania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM oraz składać roczne deklaracje CBAM zawierające informacje o emisjach. Nowelizacja z 2025 r. wprowadziła istotne uproszczenie – podmioty, które w danym roku kalendarzowym przywożą łącznie mniej niż 50 ton produktów objętych systemem (z wyłączeniem energii i wodoru), są częściowo zwolnione z niektórych uciążliwych obowiązków, co ułatwia funkcjonowanie mniejszych firm w ramach CBAM. 

Okres przejściowy a okres docelowy – co się zmieniło?

System CBAM był wprowadzany stopniowo. Okres przejściowy rozpoczął się 1 października 2023 r. i trwał do 31 grudnia 2025 r. W tym czasie firmy musiały składać kwartalne sprawozdania poprzez rejestr przejściowy CBAM, ale bez konieczności zakupu certyfikatów CBAM. Dostęp do rejestru przejściowego CBAM był kluczowy dla nauki raportowania danych o emisji gazów cieplarnianych. 

Od 2026 r. rozpoczyna się okres docelowy. Zmienia się charakter obowiązków CBAM – z czysto sprawozdawczych na finansowe. Importerzy będą musieli nabywać certyfikaty CBAM w ilości odpowiadającej emisji wbudowanej w produkty sprowadzane z krajów trzecich. KOBiZE pełni w tym procesie rolę organu nadzorczego na rynku polskim, weryfikując raporty CBAM. 

Certyfikaty CBAM – cena, zakup i umarzanie 

W ramach mechanizmu CBAM podmioty rozliczają emisje poprzez zakup certyfikatów CBAM w ilości odpowiadającej emisjom wbudowanym. Cena certyfikatów CBAM jest powiązana ze średnią ceną aukcyjną uprawnień do emisji w systemie EU ETS. Podmiot musi dostosowywać stan posiadania certyfikatów do wielkości przywozu. 

Zakupu certyfikatów CBAM w ilości niezbędnej do pokrycia emisji dokonuje się za pośrednictwem platformy unijnej. Portal unijny dla zgłaszających (Authorised Declarant Portal), na którym docelowo będą rozliczane certyfikaty, znajduje się pod adresem: 👉 https://cbam.ec.europa.eu/authorised-declarant 

Przepisy wymagają, aby zgłaszający posiadał na koniec każdego kwartału określoną liczbę certyfikatów na swoim koncie. Mechanizm ten zapewnia stały wpływ środków na cele klimatyczne UE. 

 

Mimo że pełna faza CBAM weszła w życie 1 stycznia 2026 r., to fizyczny zakup certyfikatów przez portal jeszcze nie ruszył. Według aktualnych przepisów: 

• Rok 2026: To czas na gromadzenie danych o emisjach i import na podstawie uzyskanego (lub procedowanego) statusu upoważnionego zgłaszającego. 

• 1 lutego 2027 r.: To oficjalna data rozpoczęcia sprzedaży certyfikatów CBAM na platformie. 

• 30 września 2027 r.: To ostateczny termin na złożenie pierwszej rocznej deklaracji i umorzenie certyfikatów za cały rok 2026. 

 

Raporty i składanie rocznych deklaracji CBAM 

System raportowania CBAM zmienia się wraz z przejściem do fazy płatnej. Zamiast sprawozdań kwartalnych obowiązuje składanie rocznych deklaracji CBAM do 30. września każdego roku za rok poprzedni. Każde sprawozdanie CBAM musi zawierać precyzyjne dane o tym, jaka emisja została wytworzona przy produkcji. 

Prawidłowo przygotowana deklaracja CBAM obejmuje łączną ilość towarów, emisje wbudowane oraz informację o cenie węgla zapłaconej w kraju pochodzenia. CBAM składa się z wielu elementów, a rzetelne raportowanie CBAM jest kluczowe, aby uniknąć kar finansowych nakładanych przez unijny organ. 

CBAM w Polsce – implementacja i rola organów krajowych 

Projekt ustawy wdrażającej mechanizm CBAM w Polsce dostosował krajowe przepisy do wymogów UE. Wdrożenia mechanizmu CBAM w Polsce pilnuje administracja celna oraz KOBiZE. Każdy importer musi wiedzieć, kogo dotyczy obowiązek i jak uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM przez portal PUESC. 

W ramach mechanizmu CBAM firmy w Polsce muszą prowadzić szczegółową ewidencję, która pozwoli na poprawne rozliczenie podatku węglowego na granicach. Wprowadzenie CBAM to wyzwanie logistyczne, ale i szansa na większą przejrzystość w zakresie ochrony środowiska w całym łańcuchu dostaw. 

FAQ: Najczęściej zadawane pytania 

Co to jest CBAM?  

CBAM to mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, mający zapobiegać ucieczce emisji gazów cieplarnianych.  

Kogo dotyczy ten mechanizm?  

CBAM dotyczy importerów towarów wysokoemisyjnych z krajów spoza UE, takich jak stal, aluminium czy cement.  

Gdzie składa się raporty CBAM?  

Wszystkie formalności, w tym składanie deklaracji, odbywają się przez dedykowany system CBAM dostępny dla zarejestrowanych podmiotów.  

 

Źródła: 

1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. 
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2083 z dnia 8 października 2025 r. 
3. Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami – materiały informacyjne. 
4. ALERT CBAM – Nowe obowiązki dla importerów i przemysłu w Polsce

 

 

 

Artykuł zaktualizowano: styczeń 2026 r. 

Pod koniec grudnia na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano kolejną, trzecią już wersję projektu „dużej” nowelizacji dotyczącej m.in. przepisów o raportowaniu schematów podatkowych (MDR) [LINK].

Przypominamy, że zgodnie z projektowanymi zmianami m.in.:

✅ uchylony zostanie obowiązek raportowania schematów krajowych,

✅ wprowadzone zostaną nowe oraz zostaną zmodyfikowane już istniejące definicje stosowane w przepisach o MDR,

✅ przewidziano istotne zmiany w zakresie proceduralnego sposobu zgłaszania schematów.

Co ważne, termin wejścia w życie planowanych zmian został po raz kolejny przesunięty – tym razem na 1 października 2026 r. 

Zostaje więc trochę więcej czasu, aby się przygotować do zmian i zaktualizować wewnętrzne procedury. 

W ramach ALTO trzymamy rękę na pulsie i o dalszych, istotnych krokach w ramach prac nad nowelizacją będziemy informować na bieżąco.

W ostatnich dniach pojawiły się istotne sygnały dotyczące planowanej reformy Państwowej Inspekcji Pracy, która była jednym z tzw. kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy.

Premier Donald Tusk poinformował o zakończeniu prac nad reformą w dotychczasowym kształcie, wskazując, że proponowane rozwiązania nadmiernie wzmacniały kompetencje organów kontrolnych i nie uwzględniały w wystarczającym stopniu woli osób wykonujących pracę. Jednocześnie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiedziała kontynuację prac nad zmienioną wersją regulacji, której celem ma być ograniczenie nadużyć w zakresie tzw. „umów śmieciowych”.

Oznacza to, że mimo wstrzymania obecnej wersji projektu, temat reformy PIP nie został definitywnie zamknięty i pozostaje elementem szerszej agendy rządowej oraz zobowiązań KPO. Na tym etapie kierunek dalszych prac legislacyjnych pozostaje niepewny.

 

Co istotne z perspektywy przedsiębiorców – niezależnie od losów reformy:

✅ organy takie jak PIP, ZUS i KAS już dziś współpracują i wymieniają informacje w celu typowania podmiotów do kontroli,

✅ PIP zachowuje prawo do wszczynania kontroli m.in. na podstawie skarg osób wykonujących pracę na umowach cywilnoprawnych,

✅ obowiązujące przepisy umożliwiają reklasyfikację umów B2B lub innych umów cywilnoprawnych na umowy o pracę, jeżeli sposób ich realizacji spełnia przesłanki stosunku pracy.

W naszej ocenie, niezależnie od bieżących zawirowań legislacyjnych, od 2026 r. należy spodziewać się zwiększonego zainteresowania organów kontrolnych modelem współpracy B2B, w szczególności w organizacjach korzystających z takich umów na większą skalę.

 

Dlatego rekomendujemy, aby firmy już teraz rozważyły:

✅ przegląd treści umów B2B i innych umów cywilnoprawnych,

✅ analizę praktyki ich wykonywania (procesów, zakresu podporządkowania, sposobu rozliczeń),

✅ ocenę spójności dokumentacji kontraktowej z rzeczywistym modelem współpracy.

Takie działania pozwalają nie tylko ograniczyć ryzyka regulacyjne, ale również uporządkować modele współpracy w sposób bezpieczny i przewidywalny biznesowo.