![[WEBCAST ALTO & ACCA]: Aktualne możliwości zwrotu nadpłaconych podatków – szansa na poprawę cash flow](https://altoadvisory.pl/wp-content/uploads/2022/03/SEG-webinar-online-1.png)
W ostatnim czasie pojawiło się wiele orzeczeń sądów, które umożliwiają przedsiębiorcom osiągnięcie znaczących oszczędności podatkowych – co w obecnej sytuacji rynkowej jest dla wielu przedsiębiorców bardzo istotne. Rozstrzygnięcia te mogą stać się podstawą do domagania się przez podatników zwrotu nadpłaty podatków.
Autor: kancelaria
Estoński CIT w praktyce
Ryczałt od dochodów spółek kapitałowych, popularnie zwany estońskim CIT, został wprowadzony do polskiego porządku prawnego z początkiem 2021 r. jako alternatywna forma opodatkowania do zasad ogólnych. Pierwszej wersji tego modelu opodatkowania dość daleko było jednak do jego estońskiego pierwowzoru mającego być wyznacznikiem proinwestycyjnej, przyjaznej dla podatników i maksymalnie odformalizowanej formy opodatkowania.
W związku z tym z początkiem 2022 roku weszła w życie nowelizacja przepisów mająca ponownie przekonać polskich przedsiębiorców do wyboru opodatkowania estońskim CIT. W ramach wprowadzonych zmian, modyfikacji uległa nie tylko nazwa modelu, tj. obecnie mówimy już o ryczałcie od dochodów spółek, ale również rozszerzeniu uległ krąg podatników uprawnionych do zastosowania ryczałtu, czy też „poluzowano” wymogi dla zastosowania tej preferencyjnej metody opodatkowania. W efekcie tych zmian, oraz w obliczu zwiększenia obciążeń podatkowych w związku z tzw. Polskim Ładem, estoński CIT staje się wartą rozważenia alternatywą opodatkowania dla polskich podatników. W takiej sytuacji warto przyjrzeć się kilku praktycznym aspektom estońskiego CIT, które chociaż w teorii zaadresowane w przepisach, w praktyce wciąż mogą budzić istotne wątpliwości.
Rozpoczęcie działalności, a przekształcenia
Ustawa o CIT przewiduje dwie stawki opodatkowania estońskim CIT – 10 proc. mającą zastosowanie w przypadku małego podatnika oraz podatnika rozpoczynającego prowadzenie działalności, oraz 20 proc. w pozostałych przypadkach. Co natomiast w przypadku podatników, którzy powstali w wyniku przekształcenia przykładowo jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o. czy tez spółek osobowych, np. spółki jawnej? Czy w takiej sytuacji można uznać, że mamy do czynienia z rozpoczęciem działalności skoro założenie spółki jest w praktyce kontynuacją prowadzonych działań gospodarczych? Z analizy przepisów ustawy o CIT odnoszącej się do podatników rozpoczynających działalność (a więc podatników w rozumieniu ustawy o CIT) oraz opublikowanego 23 grudnia 2021 r. „Przewodnika do ryczałtu od dochodów spółek” (dalej: Przewodnik) wynika, że w takiej sytuacji mamy do czynienia z rozpoczęciem działalności. Dodatkowo, w Przewodniku podkreślono, że przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w stanowi rozpoczęcie działalności, to nie jest również czynnością restrukturyzacyjną wymienioną w art. 28k ust. 1 pkt 5-6, która powodowałaby brak możliwości zastosowania ryczałtu.
W efekcie przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, czy też spółki jawne, po przekształceniu, mają prawo do zastosowania 10-procentowej stawki estońskiego CIT w pierwszym roku po przekształceniu.
W tym przypadku warto zaznaczyć, że możliwość zastosowania niższej ze stawek estońskiego CIT dla podmiotów rozpoczynających działalność została wprowadzona dopiero na mocy przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2022 r.
Ustawodawca wyszedł więc naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców, którzy mogą skorzystać z preferencyjnej stawki nie tylko jeśli ich przychody nie przekraczają 2 mln zł, ale również, gdy właśnie rozpoczęli działalność w formie spółki.
Nie tylko dywidenda
Kluczowym atrybutem estońskiego CIT jest brak konieczności opodatkowania wypracowanego zysku, a w efekcie brak konieczności opłacania miesięcznych czy kwartalnych zaliczek na CIT, aż do momentu jego wypłaty. W ustawie o CIT wskazano przy tym zdarzenia, które będą powodować po stronie ryczałtowca obowiązek uregulowania podatku, tj.:
1) przeznaczenie zysku wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem do wypłaty udziałowcom (wypłata dywidendy, ale również zaliczek na dywidendę) lub na pokrycie strat powstałych przed okresem opodatkowania CIT estońskim (podjęcie uchwały o przeznaczeniu wypracowanego zysku na pokrycie strat z lat poprzednich),
2) powstanie dochodu z tzw. ukrytych zysków,
3) ponoszenie wydatków niezwiązanych z prowadzoną działalnością,
4) nadwyżka wartości rynkowej składników przejmowanego majątku ponad wartość podatkową tych składników (dochód z tytułu zmiany wartości składników majątku) – w przypadku przekształcenia podmiotów,
5) uzyskanie dochodu z tzw. nieujawnionych operacji gospodarczych.
O ile wypłaty na rzecz udziałowców czy nadwyżka powstała w wyniku przekształceń wydają się dość oczywistą metodą wypłaty zysku powodującą konieczność zapłaty podatku, o tyle interesująca wydaje się definicja tzw. ukrytych zysków. Również w tym przypadku ustawodawca spieszy z wyjaśnieniem wskazując na przykładowy katalog działań, które mogą generować konieczność opodatkowania jako ukryte zyski. I tak wśród tego typu zdarzeń należy wymienić m.in. udzielanie pożyczek wspólnikom lub podmiotom z nimi powiązanych, a także świadczenia na rzecz prywatnych fundacji czy trustów oraz darowizny, w tym prezenty i ofiary wszelkiego rodzaju, czy zaniżenie wartości rynkowej transakcji z podmiotem powiązanym. W tym miejscu należy zaznaczyć, że lista transakcji zawarta w ustawie o CIT nie ma charakteru zamkniętego i w praktyce wszelkiego rodzaju świadczenia na rzecz wspólników, ale także ich rodzin jako podmiotów powiązanych, mogą być traktowane jako powstanie dochodów z tzw. ukrytych zysków.
Ponadto budzącą pewne wątpliwości kategorią powodująca konieczność zapłaty podatku jest również ponoszenie wydatków niezwiązanych z prowadzoną działalnością. Ustawa o CIT w żaden sposób nie określa co mieści się w tej kategorii, aczkolwiek mgliste wyjaśnienie można znaleźć w Przewodniku. Zgodnie z Przewodnikiem, w przypadku analizy czy mamy do czynienia z wydatkiem niezwiązanym z prowadzoną działalnością można posiłkować się nie tylko kwalifikacją wydatków jako niestanowiących kosztów podatkowych zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, ale również dotychczasową praktyką podmiotu (pomocne jeśli był on podatnikiem CIT) oraz orzecznictwem sądowo-administracyjnym. I tak jako przykład wydatków niezwiązanych z prowadzoną działalnością należy wskazać m.in. odsetki i kary umowne wyłączone z kategorii kosztów podatkowych na gruncie art. 16 ustawy o CIT. Na marginesie warto wskazać tu przychylną podatnikom linię orzeczniczą właśnie w zakresie kar umownych powstałych w przypadku, gdy zerwanie umowy było dla podatnika bardziej korzystne ekonomicznie, niż jej utrzymanie. W efekcie pomimo, że podatnicy opodatkowani estońskim CIT nie rozpoznają przychodów i kosztów podatkowych w oparciu o regulacje zawarte w art. 15 i 16 ustawy o CIT, znajomość tych regulacji, ale również orzecznictwa, może być kluczowa w przypadku m.in. identyfikacji wydatków niezwiązanych z prowadzoną działalnością prowadzących do powstania obowiązku zapłaty podatku.
Opodatkowanie wspólników
W przypadku podatników CIT mamy do czynienia z podwójnym opodatkowaniem zysków generowanych przez te spółki. Oznacza to, że wypłata zysku jest opodatkowana zarówno na poziomie spółki będącej podatnikiem estońskiego CIT (10 proc. lub 20 proc. wartości wypłaty np. dywidendy), jak i na poziomie wspólnika będącego osobą fizyczną (19 proc. stawką PIT dla przychodów z zysków kapitałowych).
Jednocześnie ustawa o CIT przewiduje mechanizm odliczenia przez wspólników podatku zapłaconego przez spółkę od należnego podatku PIT. Wysokość odliczenia jest w takim przypadku zależna od tego, czy podatnik estońskiego CIT posiadać będzie status małego podatnika, czy też nie. W przypadku wypłaty ze spółki niebędącej małym podatnikiem współczynnik odliczenia wyniesie 70 proc. kwoty podatku należnego spółki przypadającego na udział wspólnika, a w przypadku małego podatnika jest to 90 proc. W konsekwencji, łączne opodatkowanie zysków w małego podatnika wynosi 20 proc., a w pozostałych przypadkach 25 proc.
Obrazując to na przykładzie liczbowym przy założeniu posiadania przez podatnika estońskiego CIT dwóch wspólników, z których każdy posiada 50 proc. udziałów: >> patrz tabela.
Zdaniem autorki
Katarzyna Zadroga, doradca podatkowy, Senior Consultantem w ALTO
Nowelizacja regulacji w zakresie ryczałtu od spółek, która weszła w życie 1 stycznia 2022 r. z pewnością stanowić będzie zachętę dla polskich podatników szukających alternatywnej metody opodatkowania mając na uwadze niekorzystne konsekwencje Polskiego Ładu, w szczególności dla przedsiębiorców prowadzących działalność w mniejszej skali. obniżenie wymagań do zastosowania estońskiego CIT, czy też redukcja stawek podatku może wydawać się szczególnie atrakcyjna dla jednoosobowych działalności gospodarczych czy spółek osobowych, które w związku z planowanym rozwojem działalności zdecydują się na prowadzenie działalności w formie spółki będącej podatnikiem CIT. Korzyścią osiąganą przez takie spółki w przypadku podjęcia decyzji o skorzystaniu z możliwości opodatkowania estońskim CIT byłoby więc nie tylko usystematyzowanie kwestii potencjalnego rozwoju działalności, ale również obniżenie obciążeń podatkowych nałożonych na jednoosobowe działalności gospodarcze regulacjami Polskiego Ładu.
Niezależnie od powyższego warto zaznaczyć, że polskiemu ryczałtowi od dochodów spółek wciąż daleko do jego estońskiego pierwowzoru, szczególnie jeśli chodzi o prostotę działania i ilość obowiązków sprawozdawczych. W dalszym ciągu z przepisów wprost nie wynika m.in. jak należy dokumentować dochód z przekształcenia spółek (czy należy w takie sytuacji złożyć deklarację zerową na formularzu CIT/KW?). W efekcie wydaje się, że ewentualne braki regulacyjne zostaną wyjaśnione praktyką organów podatkowych, gdyż niezależnie od kwestii dość licznych obowiązków sprawozdawczych można mieć nadzieję, że już niedługo zauważymy znaczny wzrost liczby podatników decydujących się na wybór tej formy opodatkowania, w związku z tym, że alternatywą dla estońskiego CIT jest w praktyce płacenie wyższych podatków niż w 2021 roku.
[ALERT ALTO]: Polski Ład – kolejna rewolucja na horyzoncie
W dniu 24 marca 2022 r. Ministerstwo Finansów poinformowało o trwających pracach nad zmianami tzw. Polskiego Ładu. Projekt ustawy ma zostać wkrótce przekazany do konsultacji społecznych.
Planowane zmiany w Polskim Ładzie
- Stawka PIT: Obniżenie stawki PIT dla podatników rozliczających się według skali podatkowej – z 17% na 12%. Nowa stawka ma objąć dochody do poziomu 120 tys. zł, opodatkowane wg skali podatkowej.
- Likwidacja ulgi dla klasy średniej: Planowane jest usunięcie najgłośniejszej zmiany ostatnich miesięcy, czyli tzw. ulgi dla klasy średniej. Jednocześnie Ministerstwo Finansów wskazało, że w przypadku tych podatników, dla których ulga ta w połączeniu z pozostałymi ulgami dalej byłaby korzystna, rozliczenie roczne za 2022 r. ma uwzględniać zasady obowiązujące na dzień 1 stycznia 2022 r.
- Kwota wolna i próg podatkowy bez zmian: Ministerstwo Finansów zapowiedziało, że takie rozwiązania jak podwyższenie progu podatkowego do 120.000 zł i kwoty wolnej do 30.000 zł mają pozostać bez zmian. Jednakże, zmianie ulegną zasady stosowania kwoty wolnej w trakcie roku podatkowego w przypadku podatników mających więcej niż jedno źródło przychodów – wieloetatowcy będą mogli upoważnić 3 płatników do zmniejszania zaliczek na PIT.
- Ulga dla samotnych rodziców: Planowany jest powrót do możliwości wspólnego rozliczenia samotnych rodziców z dzieckiem, które ma zastąpić obowiązującą od 2022 r. tzw. ulgę dla samotnych rodziców. Ponadto zapowiedziano zwiększenie kwoty zarobków dziecka zapewniające utrzymanie preferencji podatkowej przez rodziców – do kwoty 16.061,28 zł.
- Składka zdrowotna: Ministerstwo Finansów przewiduje możliwość odliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne dla podatników rozliczających się liniowo, ryczałtowo oraz poprzez kartę podatkową. Limity odliczenia mają różnić się w zależności od formy opodatkowania: (i) 8.700 zł dla podatników opodatkowanych liniowo (pomniejszenie dochodu), (ii) 50% zapłaconych przez podatników opodatkowanych ryczałtem składek zdrowotnych (pomniejszenie przychodu), (iii) dla podatników na karcie podatkowej limit ma wynieść 19% zapłaconej składki (pomniejszenie podatku).
Dalsze losy zmian
Konsultacje mają trwać od 24 marca do 2 kwietnia 2022 r. Pod koniec kwietnia projekt zmian ma trafić do Sejmu, natomiast wejście w życie przepisów planowane jest na dzień 1 lipca 2022 r.
Przebieg procesu legislacyjnego mogą Państwo śledzić tutaj.
Jeżeli macie Państwo jakiekolwiek pytania bądź wątpliwości związane z powyższymi zagadnieniami, zapraszamy do kontaktu.
Dziennik Gazeta Prawna: Można odzyskać zawyżony VAT, wykazany na paragonie
Czy jednak można odzyskać zawyżony VAT wykazany na paragonie? Korekta wysokości tego podatku przy sprzedaży dokumentowanej paragonami to wciąż przedmiot sporów z fiskusem.
Według orzeczenia NSA, nadpłatę podatku VAT powinien otrzymać również przedsiębiorca, którzy przerzucił koszt na konsumentów i nie poniósł uszczerbku majątkowego.
Nasz ekspert – Łukasz Kalisz komentuje dla Dziennika Gazety Prawnej postępowanie prowadzone przez ekspertów ALTO w przedmiocie nadpłaty w VAT i opisuje, dlaczego jego zdaniem detaliści nie mogą być dyskryminowani przy zwrotach nadpłat VAT:
,,Korekta stawek VAT przy sprzedaży dokumentowanej paragonami to wciąż przedmiot sporów z organami podatkowymi. Pojawiają się poglądy, że taka korekta jest niemożliwa, bo nie pozwalają na nią zasady korekt wskazane w rozporządzeniu z 2013 r. w sprawie kas rejestrujących oraz to, że nie ma możliwości uzyskania potwierdzenia korekty przez nabywcę (patrz wyrok NSA z 1 lipca 2020 r., sygn. I FSK 1725/17) lub też, że podatnik uzyskałby przy takiej korekcie nienależne świadczenie kosztem konsumenta. Z najnowszych wyroków NSA wynika jednak, że takie założenia są błędne i że podatnicy, którzy dokumentują sprzedaż paragonami, jak najbardziej mają prawo do korekty rozliczeń i do dochodzenia zwrotu nadpłaty VAT, gdy niezasadnie zawyżyli stawkę podatku.
Kluczowe jest to, że przedsiębiorcy realizujący sprzedaż na rzecz konsumentów nie mogą być dyskryminowani względem podatników, którzy mogą korygować wystawiane faktury. Bez znaczenia jest również to, że wartość VAT nie zostanie zwrócona konsumentom. Przesłanką do odzyskania nadpłaty nie jest bowiem poniesienie ciężaru VAT. Ważne jest tylko, że podatek został wpłacony do urzędu skarbowego w wysokości wyższej od należnej. Na marginesie należy zauważyć, że ciężar VAT jest zawsze przerzucany na nabywcę, więc gdyby uznać stanowisko organów za prawidłowe, to nigdy nie mogłaby powstać nadpłata w VAT.”
Pełen tekst artykułu jest dostępny na: https://podatki.gazetaprawna.pl
Najczęstsze typy przestępstw, których można dopuścić się nieumyślnie
Członkowie zarządu, ale także inne osoby faktycznie zaangażowane w codzienną działalność spółki wiedzą doskonale, że większość z ich obowiązków to podejmowanie decyzji biznesowych. Często decyzje nie są typowe, podejmowane są również w specyficznych, różniących się od siebie sytuacjach, a prawie zawsze podejmowane są w warunkach ryzyka gospodarczego. W artykule tym będziemy mówić o praktycznych sytuacjach, gdy osoba zarządzająca przedsiębiorstwem wcale nie myśli o popełnieniu żadnego przestępstwa gospodarczego, ale koncentrując się na prowadzeniu działalności spółki, czasem zdarza się, że jednak je popełnia. Zastanowimy się również jak ryzyka odpowiedzialności karnej za decyzje dotyczące spółki można uniknąć lub go zminimalizować.
Wina nieumyślna – lekkomyślność i niedbalstwo
Dla lepszego zrozumienia dalszej części artykułu trzeba wyjaśnić kilka kluczowych dla prawa karnego pojęć. Powszechne rozumienie pojęcia „winy” czy „zamiaru” nie raz znacznie odbiegają od tego prawniczego. Ustawodawca nie definiuje w przepisach pojęcia winy – definicje wypracowuje doktryna i orzecznictwo sądowe. W praktyce najczęściej kluczowe jest to, że winę dzieli się na umyślną i nieumyślną. My zajmiemy się właśnie tą drugą.
WAŻNE!
Wina nieumyślna to taka, kiedy sprawca czynu zabronionego nie ma zamiaru jego popełnienia, jednak popełnia przestępstwo na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach.
Wina nieumyślna może mieć dwie postaci: lekkomyślności (gdy sprawca możliwość popełnienia tego czynu przewidywał) albo niedbalstwa (gdy sprawca możliwość popełnienia czynu zabronionego mógł przewidzieć). Nie wchodząc zbytnio w teorię prawa wypada jednak wspomnieć, że brak winy sprawcy w momencie popełnienia czynu zabronionego wyłącza jego odpowiedzialność karną, dlatego właśnie właściwe rozumienie pojęcia winy nie jednokrotnie przesądza o kwestii odpowiedzialności karnej.
Przestępstwa, których można się dopuścić nieumyślnie uczestnicząc w spółce kapitałowej lub zajmując się jej sprawami są stypizowane w większości w takich ustawach jak: kodeks karny (k.k.), kodeks spółek handlowych (k.s.h.), kodeks pracy czy ustawach szczególnych takich jak np. prawo upadłościowe. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe stypizowane w kodeksie karnym skarbowym będą przedmiotem dalszych artykułów. Nie sposób omówić wszystkich przestępstw nieumyślnych, przyjrzyjmy się więc wybranym z nich. Wspólnym mianownikiem jak się wydaje jest to samo dobro prawnie chronione – prawidłowość funkcjonowania spółki lub szeroko rozumiany obrót gospodarczy.
Kodeks spółek handlowych
1. Ogłoszenie lub przedstawienie nieprawdziwych danych organom spółki, władzom państwowym lub osobie powołanej do rewizji (art. 587 § 1 i 2 k.s.h.)
Jest to typowe przestępstwo indywidualne – oznacza to, że może je popełnić tylko osoba fizyczna, która jest adresatem obowiązków opisanych w Tytule III i IV k.s.h. Przykładowo może w tym wypadku chodzić o choćby niedbałe podanie nieprawdziwych danych przez likwidatorów w bilansie otwarcia likwidacji przedstawionym zgromadzeniu wspólników do zatwierdzenia. Katalog sprawców jest zatem znacznie szerszy niż tylko członek zarządu. Podmiotem tego przestępstwa będą również pracownicy spółki z o.o., likwidatorzy spółki z o.o., syndyk spółki z o.o., członkowie rady nadzorczej spółki z o.o., biegły rewident spółki z o.o., członkowie zarządu spółki akcyjnej, likwidatorzy spółki akcyjnej, pracownicy spółki akcyjnej, biegły rewident spółki akcyjnej, założyciel spółki akcyjnej, osoby dokonujące połączenia spółek kapitałowych, członkowie zarządu łączących się spółek kapitałowych, osoby dokonujące połączenia z udziałem spółek osobowych (szerzej na ten temat por. R. Zawłocki, w: Sołtysiński i in., Komentarz KSH, t. 4, 2009, art. 587, Nb 54).
Warto zwrócić uwagę na wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 23 grudnia 2002 r., II AKa 310/02, OSA 2003, Nr 9, poz. 91 (jeszcze na podst. art. 35 ust. 1 lub 2 nieobowiązującej ustawy z 19 października 1991 r. o badaniu i ogłoszeniu sprawozdań finansowych oraz biegłych rewidentach i ich samorządzie (DzU nr 111, poz. 480 ze zm. ). Potwierdza on, że inne osoby (niż adresaci obowiązków opisanych w Tytule III i IV k.s.h.), które w sprawozdaniach finansowych podają nieprawdziwe dane albo przedstawiają je organom nadzorczym, władzom państwowym lub badającemu sprawozdanie finansowe i księgi handlowe, podlegają odpowiedzialności karnej według przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Obecnie odpowiedzialność karna „innych osób”, o których mowa jest w ww. wyroku Sądu w Lublinie wskazana jest w art. 77 ustawy o rachunkowości [niesporządzenie lub nierzetelne sporządzenie sprawozdań finansowych], wedle którego:
„Kto wbrew przepisom ustawy dopuszcza do: 1) nieprowadzenia ksiąg rachunkowych, prowadzenia ich wbrew przepisom ustawy lub podawania w tych księgach nierzetelnych danych, 2) niesporządzenia sprawozdania finansowego, skonsolidowanego sprawozdania finansowego, sprawozdania z działalności, sprawozdania z działalności grupy kapitałowej, sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej, skonsolidowanego sprawozdania z płatności na rzecz administracji publicznej, sporządzenia ich niezgodnie z przepisami ustawy lub zawarcia w tych sprawozdaniach nierzetelnych danych – podlega grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie”.
Co ciekawe, przestępstw stypizowanych w art. 77 ustawy o rachunkowości (niesporządzenie lub nierzetelne sporządzenie sprawozdań finansowych) oraz przestępstw z art. 79 ustawy o rachunkowości (m.in. niepoddawanie sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego, nieskładnie sprawozdania finansowego w sądzie rejestrowym) można – inaczej niż przestępstwa z art. 587 k.s.h. – dopuścić się tylko umyślnie.
Warto zaznaczyć, że w pewnym sensie przestępstwo podobne do stypizowanego w art. 587 k.s.h. (ogłoszenie lub przedstawienie nieprawdziwych danych organom spółki, władzom państwowym lub osobie powołanej do rewizji), a mianowicie przestępstwo z art. 303 k.k. (nieprowadzenie lub nierzetelne prowadzenie dokumentacji działalności gospodarczej) można popełnić również tylko umyślnie.
Właściwym sądem w sprawach przestępstw nie zawsze będzie sąd karny. Sprawy o przestępstwo stypizowane w art. 587 k.s.h. należą do właściwości sądów rejestrowych (art. 593 k.s.h.)
2. Brak wymaganych prawem danych w pismach i zamówieniach spółki (art. 595 k.s.h.)
Na ten przepis k.s.h. warto zwrócić uwagę również w kontekście ostatniej jego nowelizacji, która weszła w życie od 1 marca 2021 r., a którą to ustawodawca poszerzył katalog pism i zamówień (w formie papierowej, elektronicznej oraz na stronach internetowych spółki) – dotyczących dotychczas jedynie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej – również o prostą spółkę akcyjną. W doktrynie nie ma zgodności, czy mimo, iż art. 595 k.s.h. znajduje się w Tytule V k.s.h. – Przepisy Karne, to typizuje on przestępstwo, wykroczenie czy przewinienie dyscyplinarne.
Nie ma to jednak znaczenia dla dopuszczalności nałożenia przez sąd rejestrowy grzywny za naruszenie tego przepisu. Podobnie jak dla sądu rejestrowego nie ma znaczenia to, czy członek zarządu (likwidator) spółki umyślnie dopuścił do tego, że pisma i zamówienia handlowe tego podmiotu nie zawierają określonych danych, czy też uczynił to nieumyślnie (odmiennie M. Bojarski, w: M. Bojarski, W. Radecki, Pozakodeksowe prawo karne, s. 205).
Kodeks karny
1. Niegospodarność/nadużycie zaufania w obrocie gospodarczym (art. 296 k.k.)
„Popularne” przestępstwo „niegospodarności” z art. 296 par. 1 k.k. może być również popełnione nieumyślnie (art. 296 § 4 k.k.). Art. 296 § 1 k.k. stanowi:
„Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”
Przy czym, zgodnie z § 4, jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 3 działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Sama możliwość popełnienia przestępstwa niegospodarności nieumyślnie – jak zwraca uwagę doktryna – jest pewnym ewenementem wśród przestępstw gospodarczych. Budzi on wątpliwości natury kryminalno-politycznej. W zasadzie, praktyka prowadzić może do odpowiedzialności karnej za każdą nietrafioną decyzję, która niesie za sobą pewne elementy ryzyka. Jak mógłby zatem w praktyce wyglądać typ nieumyślny niegospodarności?
PRZYKŁAD 1
W przypadku lekkomyślności sprawca oczywiście nie chce przekroczyć uprawnień i obowiązków, aczkolwiek ma świadomość ryzyka takiego zachowania (np. przeczuwa, że powinien skonsultować z działem prawnym, czy dana decyzja nie wymaga dodatkowych zgód korporacyjnych, ale przeczucie to ignoruje) i w konsekwencji wyrządza podmiotowi zarządzanemu szkodę, ale w wyniku niezachowania reguł ostrożności.
PRZYKŁAD 2
W przypadku niedbalstwa sprawca nie ma świadomości faktu nadużywania uprawnień lub niewykonywania obowiązków (np. nie wie, że w zakres obowiązków każdego członka zarządu wchodzi monitorowanie sytuacji płynności finansowej spółki) i w konsekwencji wyrządzenia szkody, mimo że taka świadomość po jego stronie powinna istnieć.
Odnosząc się do typu podstawowego przestępstwa niegospodarności Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 29 marca 2019 r. (II AKa 21/17, niepubl.) przyjął: „zachowanie sprawcy czynu zabronionego z art. 296 § 1 KK wyznaczają: (1) formalna szczególna powinność określonego zachowania się sprawcy na rzecz pokrzywdzonego, (2) nadużycie przez sprawcę swoich uprawnień lub niedopełnienie przez niego obowiązków oraz (3) powstanie szkody pokrzywdzonego jako wynik realizacji przez sprawcę znamion czynnościowych. Wszystkie te elementy muszą wystąpić łącznie, a pomiędzy nimi powinien istnieć związek przyczynowy”.
Na kanwie wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach (wyr. z 29 listopada 2006 r. (II AKa 96/06, KZS 2007, Nr 5, poz. 72) należy zaznaczyć, iż zasięgnięcie opinii profesjonalisty ogranicza w zasadniczy sposób odpowiedzialność członków zarządu za decyzje prawno-gospodarcze podejmowane w toku zarządzania spółką. Z tej perspektywy wskazać należy, iż korzystanie z usług profesjonalistów określonych branż – prawników, księgowych, inspektorów nadzoru, poza sprawami oczywistymi w zasadniczy sposób prowadzi do wyłączenia odpowiedzialności członków zarządu za działanie na szkodę spółki. Wyłączenie to oczywiście następuje na poziomie zawinienia.
2. Upadłość lekkomyślna (art. 301 § 3 k.k.)
O interesującym typie przestępstwa gospodarczego, które można popełnić nieumyślnie stanowi art. 301 § 3 k.k.:
„Kto będąc dłużnikiem kilku wierzycieli w sposób lekkomyślny doprowadza do swojej upadłości lub niewypłacalności, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku, zaciąganie zobowiązań lub zawieranie transakcji oczywiście sprzecznych z zasadami gospodarowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”
O nietypowość tego typu przestępstwa, świadczy fakt iż ustawodawca przesądził w przepisie wprost, że można go dokonać tylko przez zachowanie lekkomyślne, a co za tym idzie niedbalstwo będzie niewystarczające, aby ponieść odpowiedzialność karną na jego podstawie. Na gruncie KK z 1932 r., 1 lutego 1935 r. (II K 1736/34, OSNK 1935, Nr 9) SN wskazał: „Według art. 273 KK ulega karze tylko dłużnik działający lekkomyślnie, a więc taki, który możliwość skutku przestępnego przewiduje, lecz bezpodstawnie przypuszcza, iż go uniknie, natomiast wina nieumyślna, polegająca jedynie na tem, iż sprawca mógł lub winien był przewidzieć skutek przestępny (niedbalstwo), nie wystarcza”. Wyłączona jest więc odpowiedzialność za jakiekolwiek przestępstwa popełnione poza świadomością możliwości ich popełnienia.
Warto zwrócić uwagę na ciekawą relacje przepisów karnych k.k. i k.s.h. Ustawodawca w przepisie art. 586 k.s.h. sankcjonującym niezgłoszenie wniosku o upadłość spółki mimo powstania warunków uzasadniających nie przewidział możliwości popełnienia tego przestępstwa nieumyślnie. Brak umyślności w niezgłoszeniu upadłości zwalnia od odpowiedzialności za czyn zabroniony wskazany w art. 586 KSH, ale może implikować odpowiedzialność na podstawie art. 301 § 3 KK.
Prawo upadłościowe (art. 373 i 374 prawo upadłościowe)
Na koniec warto zwrócić uwagę na dwa przepisy sankcyjne ustawy prawo upadłościowe. Przepis art. 373 ust. 1 prawo upadłościowe zawiera dość obszerny katalog typów czynów, za których popełnienie ustawa przewiduje osobistą sankcję, a mianowicie:
– niezłożenie w ustawowym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
– istotne przyczynienie się do niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie,
– niewydanie lub nie wskazanie majątku, ksiąg rachunkowych, korespondencji lub innych dokumentów upadłego, w tym danych w postaci elektronicznej,
– ukrywanie, niszczenie lub obciążenie majątku wchodzącego w skład masy upadłości (dot. upadłego),
– niewykonanie w toku postępowania upadłościowego innych obowiązków ciążących z mocy ustawy lub orzeczenia sądu albo sędziego-komisarza, albo też w inny sposób utrudnianie postępowania (dot. upadłego).
Wyżej wymienione przestępstwa mogą być popełnione przez różne osoby – zobowiązane z mocy ustawy, faktycznie zarządzające przedsiębiorstwem dłużnika lub samego upadłego. W przypadku wszystkich ww. przestępstw to co łączy te osoby to to, że można im przypisać winę, przy czym ustawodawca nie wskazuje, że jedynie winę umyślną.
„Czyny, o których mowa w art. 373 ust. 1 PrUpad, muszą być zawinione. W związku z redakcją tego przepisu należy przyjąć, iż podstawa do pozbawienia praw upadłego i innych osób w nim wymienionych występuje nie tylko wtedy, gdy osoba, która ma zostać pozbawiona praw wymienionych w tym przepisie, umyślnie popełniła dany czyn, lecz także gdy jej działania są następstwem niedbalstwa. Przepis ten bowiem nie uzależnia możliwości pozbawienia prawa prowadzenia działalności gospodarczej od rodzaju czy stopnia winy osoby dokonującej czynności, lecz wymienia ogólnie winę jako podstawę tej odpowiedzialności” (Komentarz, Prawo upadłościowe, Art. 373 SPH T. 6 red. Hrycaj 2020, Legalis).
Przepis art. 374 ust. 2 prawo upadłościowe, sankcjonuje również rażące niedbalstwo osób uprawnionych do reprezentowania przedsiębiorcy będącego osobą prawną albo spółką handlową niemającą osobowości prawnej oraz osób faktycznie zarządzających przedsiębiorstwem dłużnika, jeżeli następstwem tych działań jest niewypłacalność przedsiębiorcy albo pogorszenie jego sytuacji finansowej.
[WEBCAST ALTO – MATERIAŁY]: Podatek od nieruchomości – LAST CALL przed deklaracją na rok 2022
![[WEBCAST ALTO – MATERIAŁY]: Podatek od nieruchomości – LAST CALL przed deklaracją na rok 2022](https://altoadvisory.pl/wp-content/uploads/2022/01/nieruchomosci-komercyjne-webcast.jpg)
Poprzedni rok obfitował w orzecznicze zwroty akcji zmieniające zasady opodatkowania tym podatkiem. Warto przyjrzeć się nim przed 31 stycznia. Dlatego zapraszamy Państwa do obejrzenia webinarium ALTO, które odbyło 27 stycznia 2022 roku.
Na wirtualnym spotkaniu omówiliśmy m.in.:
- Wyroki Trybunału Konstytucyjnego w sprawie podatku od nieruchomości oraz ich wpływ na praktykę opodatkowania.
- Uchwała NSA o sygn. III FPS 1/21 oraz sposoby na rozgraniczenie pojęcia budynku i budowli.
- Aktualności orzecznicze związane z opodatkowaniem PON.
Wydarzenie poprowadziła Agata Małecka – manager, doradca podatkowy i adwokat w ALTO, czterokrotnie uznana przez Dziennik Gazetę Prawną za top doradcę podatkowego w obszarze podatku od nieruchomości.
Zachęcamy do pobrania materiałów!
Korekty in minus: miały być uproszczenia, a wyszło jak zwykle
Ponad rok temu zaczął obowiązywać pakiet regulacji Slim VAT 1 wprowadzający wiele zmian i uproszczeń w zakresie rozliczeń podatku od towarów i usług. Zmianą o prawdopodobnie największym znaczeniu i bez wątpienia budzącą najwięcej wątpliwości okazały się regulacje dotyczące korekt in minus. Przepisy te miały ułatwić rozliczenia, jednak w praktyce spowodowały wiele problemów, z którymi wielu podatników mierzy się do dziś. Co istotne, 2022 r. przyniósł kolejne zmiany. Warto zatem przyjrzeć się dokładnie praktyce rozliczania korekt, zwłaszcza że 31 grudnia 2021 r. skończył się okres przejściowy, w którym warunkowo możliwe było stosowanie starych regulacji.
Slim VAT 1
Przepisy obowiązujące od początku 2021 r. miały uprościć rozliczenia poprzez likwidację warunku uzyskania potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez kontrahenta. Zamiast tego nowe regulacje wprowadziły jednak wiele innych obowiązków.
Przepisy obowiązujące od stycznia 2021 r. uzależniły moment dokonania korekty podatku przede wszystkim od uzgodnienia warunków tej korekty oraz ich spełnienia. Wobec tego korekta podatku naliczonego powinna nastąpić w okresie zaistnienia tych dwóch elementów, nawet jeśli nabywca towarów i usług nie otrzymał jeszcze faktury korygującej. Co więcej, czekanie na dokument od sprzedawcy może oznaczać zbyt późne dokonanie korekty i w konsekwencji negatywne konsekwencje podatkowe (wobec zbyt późnego pomniejszenia podatku naliczonego).
Stosowanie nowych zasad
Po stronie podatku należnego jest więcej obowiązków. Przed zmniejszeniem podatku podatnik powinien posiadać dokumentację potwierdzającą dokonanie uzgodnień i spełnienie warunków korekty oraz wystawić fakturę korygującą. Sama korekta rozliczeń powinna nastąpić dopiero w okresie, w którym wszystkie te wymogi zostaną spełnione.
Dla większości podatników przepisy, które miały ułatwić rozliczenia, znacznie je skomplikowały. Nowe regulacje nie tylko wprowadziły większą liczbę wymogów koniecznych do spełnienia, ale także stosunkowo precyzyjne przesłanki zastąpiły nowymi, często niejasnymi i trudnymi do zdefiniowania.
Zgodnie z założeniem ustawodawcy każda korekta musi być poprzedzona ustaleniem zakresu zmiany warunków transakcji i ich spełnieniem, czyli zaistnieniem ustalonych przez strony okoliczności, które uzasadniają zmniejszenie wynagrodzenia sprzedającego. W praktyce trudno jest określić, jakie dokładnie były ustalenia, kiedy zostały zrealizowane i kiedy przewidziane w nich warunki zostały spełnione, zwłaszcza że z perspektywy biznesowej formalna komunikacja w tym zakresie między stronami często nie jest konieczna. Dodatkowym problemem jest gromadzenie odpowiedniej dokumentacji i określenie, jakie dokumenty są wystarczające, w szczególności gdy korekta nie jest poprzedzona prowadzeniem korespondencji w tym zakresie.
W wyjaśnieniu wątpliwości nie pomogły objaśnienia podatkowe wydane przez Ministerstwo Finansów. Pokazują one wprawdzie wiele przykładów ze wskazaniem, na czym mogą polegać ustalenia, jak następuje spełnienie warunków i jaka dokumentacja powinna być gromadzona, jednak w praktyce zawarte tam wskazówki mogą okazać się pomocne głównie w stanach faktycznych takich samych lub bardzo zbliżonych do opisanych w dokumencie. Dodatkowo, stanowisko MF wskazuje na daleko idący formalizm, który okazuje się trudny do zastosowania w rzeczywistości gospodarczej (przede wszystkim ograniczona jest możliwość dokonywania uzgodnień w sposób dorozumiany, a także ograniczona czy wręcz wykluczona jest możliwość uzgodnień ustnych).
Oprócz tego, od kilku miesięcy pojawiają się interpretacje indywidualne dotyczące omawianych wątpliwości, które pokazują, że organy podatkowe nie zamierzają ułatwiać życia podatnikom. Często próby znalezienia prostych rozwiązań i ograniczenia formalizmu wymaganego przez przepisy okazują się niewłaściwe z punktu widzenia organów, które ściśle trzymają się restrykcyjnej wykładni nowych regulacji.
Jak uniknąć problemów
Praktycznym rozwiązaniem pozwalającym na uniknięcie wątpliwości staje się jednoznaczne określenie zasad przyjmowanych w danej organizacji w zakresie korekt. Co istotne, zasady te nie powinny dotyczyć samego wystawienia faktury czy jej ujęcia w rozliczeniach, ale także prowadzonego kontaktu z kontrahentem na różnych etapach transakcji, w tym formy tego kontaktu (np. wymóg prowadzenia komunikacji w sposób e-mailowy), zasad obiegu dokumentów oraz ich archiwizacji. Często bowiem dopiero wówczas możliwe staje się jednoznaczne określenie, kiedy dokonywane są ustalenia dotyczące korekt oraz kiedy następuje spełnienie warunków, z którymi wiąże się określone skutki podatkowe.
Często wystarczające okazują się stosunkowo proste rozwiązania, które mogą pomóc w uniknięciu licznych wątpliwości. Przykładem może być zasada prowadzenia korespondencji mailowej z kontrahentem oraz przysłania wiadomości do osób odpowiedzialnych u podatnika za rozliczenia podatkowe. Pomocne może być także przesyłanie podsumowania ustaleń dokonanych np. telefonicznie lub ustnie, wysyłanie wiadomości potwierdzających te ustalenia lub informowanie o tym, kiedy zdaniem podatnika następuje dokonanie uzgodnień i spełnienie warunków. W niektórych przypadkach rozwiązaniem mogą być natomiast stosowne postanowienia w umowach lub adnotacje wskazywane na samych fakturach. Wybór właściwego rozwiązania zawsze jednak powinien być dostosowany do potrzeb danego podatnika.
Często pomocne okazuje się wdrożenie formalnej procedury – wewnętrznego dokumentu przewidującego różnego rodzaju przypadki dokonywania korekt oraz możliwie ujednolicone zasady postępowania i obiegu dokumentów. Pozwala to wyeliminować błędy, które zwłaszcza w dużych organizacjach, w których różne osoby odpowiadają za rozliczenia podatkowe i kontakt z kontrahentami, byłyby nieuniknione. Chociaż taki dokument to dalsze sformalizowanie często oczywistych procesów, w praktyce może bardzo ułatwić nie tylko dokonywanie rozliczeń, ale też wymusić stosowanie właściwych zasad dotyczących komunikacji z drugą stroną transakcji. Stanowi również zabezpieczenie w przypadku ewentualnej kontroli.
Kolejne zmiany od początku 2022 r.
Co istotne, rok 2022 to nie tylko konieczność bezwzględnego stosowania wyżej omówionych przepisów (zakończenie okresu przejściowego), ale wprowadzenie dalszych zmian w zakresie korekt i ich rozliczania. Chodzi o Krajowy System e-Faktur i tzw. faktury ustrukturyzowane, które obecnie stosowane są jedynie fakultatywnie, ale z początkiem 2023 r. mają stać się obowiązkowe dla wszystkich.
Regulacje wprowadzające KSeF przewidują także, że podatnik wystawiający fakturę korygującą ustrukturyzowaną nie musi posiadać dokumentacji potwierdzającej dokonanie uzgodnień z kontrahentem oraz spełnienie warunków przeprowadzenia korekty. Tym samym, w praktyce pomniejszenie podatku należnego może nastąpić już w okresie wystawienia e-faktury korygującej, nawet gdy kontrahent nie wyraził zgody na odbieranie faktur za pośrednictwem KSeF.
Uproszczenia dotyczy także podatku naliczonego. W myśl nowych przepisów nabywca towarów i usług powinien pomniejszyć podatek naliczony w okresie otrzymania korekty za pośrednictwem KSeF, co oznacza, że próba określenia, kiedy dochodzi do uzgodnień i spełnienia warunków korekty przestaje być istotna.
Zmiany te powinny ułatwić rozliczenia, jednak w praktyce uproszczenia będą bardzo rzadko możliwe do zastosowania, jako że zainteresowanie stosowaniem KSeF już w 2022 r. jest ograniczone.
Podstawa prawna:
– art. 29a ust. 13-15 oraz art. 86 ust. 19a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 685 ze zm.)
Eksperci ALTO wśród prowadzących kurs ATCO
Już po raz kolejny Sylwia Kulczycka i Dominik Niewadzi będą prelegentami podczas organizowanego przez Instytut Compliance kursu ATCO (Approved Tax Compliance Officer), który przedstawia holistyczne podejście do zarządzania zgodnością w obszarze podatków z punktami ciężkości na praktyczne wprowadzenie do zarządzania zgodnością i wdrażania Tax Compliance Management System (TCMS).
Koncepcja szkoleniowa uwzględnia w pełnym zakresie wymagania formułowane w globalnych i krajowych standardach odnośnie zarządzania zgodnością w obszarze podatków, a także praktykę stosowania tych rozwiązań w polskich warunkach. Absolwentkami i Absolwentami wskazanego programu szkoleniowego są m.in. Pracownicy Ministerstwa Finansów (MF) i Krajowej Administracji Skarbowej (KAS), którzy odbywali szkolenia w ramach przygotowania do realizacji Programu Współdziałania.
To będą intensywne trzy dni treningów pod okiem najlepszych ekspertów z branży.
Więcej informacji:instytutcompliance.pl/certyfikaty/atco
Prosta Spółka Akcyjna dla STARTUP’ów – możliwości i korzyści
Prowadzisz START-UP? Dowiedz się dlaczego prosta spółka akcyjna jest lepszą formą prowadzenia START-UP’u niż spółka z o.o.
Eksperci ALTO oraz StartUp Hub Poland zapraszają do obejrzenia webinaru, podczas którego przyjrzeli się bliżej innowacyjnym rozwiązaniom wprowadzonym przez polskiego ustawodawcę, a niedostępnym z poziomu innych spółek kapitałowych.
Od lipca 2021 roku w polskim porządku prawnym pojawiała się nowa forma prawna spółki kapitałowej – prosta spółka akcyjna. Chcemy poddać pod rozwagę czy P.S.A może być rzeczywistą alternatywą dla sp. z o.o., mając na uwadze głównie środowisko START-UP’ów.
Podczas webinaru rozmawialiśmy o:
- biznesowych uwarunkowaniach formy prawnej dla START-UP’ów
- aspektach korporacyjnych, takich jak:
– ABC procesu zakładania P.S.A. – prostota i szybkość
– nowe instytucje – akcje za pracę, akcje założycielskie
– mniej formalności, większa elastyczność i mniejsze koszty - P.S.A. w transakcjach / transakcjach na akcjach w P.S.A. / venture capital
- akcjach jako wynagrodzeniu managerów
- podatkowych ulgach na innowacje:
– uldze B+R
– IP BOX
– nowych instrumentach – Polski Ład
Spotkanie poprowadzili:
- Maciej Sadowski (CEO / StartUp Hub Poland)
- Tomasz Fiałek (Counsel, Advocate / ALTO)
- Rafał Kozłowski (Counsel, Attorney-at-law / ALTO)
- Urszula Brzezińska-Grzęda (Senior Associate, Advocate / ALTO)
- Adrian Salabura (Assistant Manager / ALTO)
ALTO jest partnerem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) realizującym wsparcie prawne w programie dla START-UP’ów.
[WEBCAST ALTO – MATERIAŁY] Rozliczanie korekt in minus w VAT – praktyka stosowania nowych regulacji
![[WEBCAST ALTO – MATERIAŁY] Rozliczanie korekt in minus w VAT – praktyka stosowania nowych regulacji](https://altoadvisory.pl/wp-content/uploads/2022/03/zeznanie-podatkowe-formularz.jpeg)
Zwracamy uwagę, że choć obowiązujące obecnie zasady rozliczeń korekt in minus funkcjonują od ponad roku, wciąż pojawiają się liczne problemy związane ze stosowaniem regulacji. Dodatkowo kształtuje się podejście organów podatkowych w tym zakresie, które często okazuje się bardzo rygorystyczne i niekorzystne dla podatników. Co także istotne, początek 2022 r. to okres, od kiedy stosowanie nowych zasad staje się konieczne dla wszystkich podatników, którzy do tej pory mogli stosować zasady obowiązujące sprzed wejścia w życie zmian na mocy porozumienia z kontrahentem. Wszystko to sprawia, że korektom in minus warto ponownie przyjrzeć się nieco dokładniej.
Mając na uwadze wskazane kwestie, w czasie webinarium omówiliśmy następujące tematy:
- Zasady rozliczeń korekt in minus wynikające z ustawy,
- Koniec okresu przejściowego – znaczenie i konsekwencje,
- Wskazania MF wyrażone w objaśnieniach podatkowych oraz problemy związane ze stosowaniem zawartych tam wskazówek,
- Stanowisko organów podatkowych do stosowania regulacji na podstawie wydawanych interpretacji indywidualnych,
- Praktyczne sposoby pozwalające na uniknięcie błędów,
- Krajowy System e-Faktur, czyli dalsze zmiany w rozliczeniach korekt.
Zachęcamy do zapoznania się z materiałami z webinarium!