Autor: kancelaria

W trakcie prac parlamentarnych nad ustawą wprowadzającą głównie zmiany w zakresie VAT, sejmowa Komisja Finansów Publicznych dodała do projektu bardzo istotne zmiany PIT, modyfikujące dotychczasowe zasady opodatkowania tzw. podatkiem Belki.

Ustawa aktualnie oczekuje na podpis Prezydenta (link), a zmiany mają obowiązywać już od 1 stycznia 2024 r.

Celem Nowelizacji jest wprowadzenie zachęt podatkowych dla inwestorów indywidualnych, związanych z możliwością kompensowania wyniku podatkowego (zysku/straty) uzyskanego na inwestycjach w fundusze kapitałowe (w tym UFK) z dochodami z innych zysków kapitałowych (np. sprzedaży akcji). Obecnie nie ma takiej możliwości, ponieważ dochody z umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych (w tym UFK) są opodatkowane zryczałtowanym podatkiem Belki (19%) pobieranym przez płatników.

Zaproponowana zmiana przepisów będzie miała zatem bardzo istotny wpływ na zasady opodatkowania wypłat z polis z UFK.

 

Aktualne zasady opodatkowania wypłat z umów z UFK

Obecnie, w przypadku wypłat świadczeń z umów ubezpieczenia z UFK płatnikiem PIT jest zakład ubezpieczeń, który dokonuje wypłaty z UFK.

Zakład ubezpieczeń wylicza, czy w związku z dokonaniem wypłaty powstał dochód do opodatkowania, a jeśli tak to pobiera z wypłaty podatek i odprowadza go do właściwego urzędu.

Obecnie wszelkie obowiązki podatkowe ciążą więc na ubezpieczycielu dokonującym wypłaty, a klient dostaje świadczenie po potrąceniu ewentualnego podatku i nie musi nic więcej w tym zakresie robić.

 

Jak będzie po zmianach?

Jeżeli planowane przepisy wejdą w życie w tym kształcie, zasady opodatkowania umów z UFK ulegną bardzo istotnym zmianom.

Zakład ubezpieczeń nie będzie już pełnił obowiązków płatnika, tj. nie będzie wyliczał i pobierał podatku od wypłaty. Obowiązek rozliczenia podatku zostanie przeniesiony na klienta, który to będzie musiał samodzielnie rozliczyć ewentualny podatek z tytułu otrzymanego świadczenia. Ubezpieczyciel będzie natomiast musiał dostarczyć klientowi informacje niezbędne do dokonania rozliczenia podatkowego (PIT-8C).

Zgodnie z Nowelizacją, nowe zasady opodatkowania będą miały zastosowanie już w odniesieniu do wypłat dokonywanych w 2024 r. Klienci rozliczą więc samodzielnie pierwszy raz podatek z tytułu wypłat z UFK na początku 2025 r.

 

Co zmiana oznacza dla klientów?

Z perspektywy klientów zmiany będą bardzo istotne, ponieważ inaczej niż dotychczas, samodzielnie będą musieli dokonać rozliczenia podatkowego otrzymanego świadczenia.

Dla klientów aktywnych na rynku, którzy co roku rozliczają podatek od zysków kapitałowych, nowe zasady nie powinny być wyzwaniem. Co więcej, zmiana może być dla nich korzystna, ponieważ w przypadku ewentualnej straty z umowy z UFK, będą uprawnieni do jej rozliczenia z dochodami wygenerowanymi na innych inwestycjach.

Nowe obowiązki podatkowe mogą być natomiast sporym wyzwaniem dla klientów, którzy nie zajmują się inwestowaniem i dotychczas nie rozliczali z tego tytułu podatku. Dojdą im w tym zakresie nowe obowiązki i będą musieli opanować obowiązujące zasady rozliczeń.

Jeżeli zmiany wejdą w życie, istotna będzie akcja informacyjna na rynku, w ramach której klienci odpowiednio wcześnie będą mogli dowiedzieć się o nowych zasadach opodatkowania wypłat z UFK i przygotować się na nie.

Z końcem czerwca mija czas na rozliczenie podatku CIT za 2022 rok. W zeznaniu podatnicy będą mogli rozpoznać dodatkowe koszty, wyłączone z kalkulacji w latach poprzednich. Wszystko za sprawą podatku od przerzuconych dochodów, który zastąpił limit usług niematerialnych.

 

Z początkiem 2018 roku do polskiej ustawy o CIT wprowadzono regulację ograniczającą możliwość rozpoznawania jako koszty podatkowe wydatków o charakterze niematerialnym ponoszonych na rzecz podmiotów powiązanych, które przekraczały określony w art. 15e ustawy o CIT limit. Do wydatków tych należały m.in. koszty usług doradczych i badania rynku, reklamy, opłaty licencyjne, koszty ubezpieczeń, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze etc. W przypadku, gdy wydatki takie przekraczały w danym roku 5% podatkowej EBITDA podatnika powiększonej o 3 mln zł, był on zobowiązany wyłączyć z kosztów podatkowych nadwyżkę poniesionych kosztów usług niematerialnych nad obliczony limit. Jednocześnie, jeśli w kolejnych 5 latach podatkowych podatnik nie przekroczył skalkulowanego na dany rok limitu, mógł on z powrotem zaliczyć do kosztów podatkowych wydatki na usługi niematerialne, które był zmuszony wyłączyć w latach poprzednich. Umożliwiał to art. 15e ust. 9 ustawy o CIT.

 

Co dalej z limitem 15e?

Z dniem 1 stycznia 2022 roku wszedł w życie pakiet zmian w podatkach określany mianem Polskiego Ładu, uznany za swego rodzaju rewolucję podatkową, który spowodował wiele zmian w regulacjach ustawy o CIT. Jedną z nich było wprowadzenie podatku od przerzuconych dochodów, który niejako obejmuje katalog kosztów z 15e, a jednocześnie usuwa limit usług niematerialnych, o którym mowa w tym przepisie. W praktyce powoduje to, że podatnicy w rozliczeniu za rok 2022 nie będą już musieli brać pod uwagę limitu usług niematerialnych i wyłączać określonych wydatków poniesionych na rzecz podmiotów powiązanych z kosztów podatkowych – chyba, że na gruncie podatku od przerzuconych dochodów. W praktyce jednak wydaje się, że podatek od przerzuconych dochodów będzie dla podatników mniej uciążliwy niż limit z art. 15e, mając na uwadze to, że dotyczy on jedynie podmiotów zagranicznych, a już samo udowodnienie, że odbiorca płatności prowadzi za granicą faktyczną działalność, powoduje możliwość uniknięcia jego zapłaty. Jest to jednak temat na odrębny artykuł.

 

Co z kosztami lat ubiegłych?

Mimo usunięcia z ustawy o CIT całej regulacji dotyczącej limitu usług niematerialnych, ustawodawca zachował możliwość odliczenia przez podatników kosztów usług niematerialnych wyłączonych podatkowo w latach ubiegłych. Co to oznacza w praktyce? Jeśli w 2018 roku podatnik musiał na mocy regulacji 15e rozpoznać jako NKUP nadwyżkę kosztów usług niematerialnych ponad skalkulowany na ten rok limit, ma on możliwość ujęcia tej kwoty w całości lub w części jako koszt podatkowy roku 2022 lub 2023 roku. Wtedy mija bowiem 5 lat na rozliczenie kosztów roku 2018.

 

Stanowisko organów podatkowych

W kraju idealnym regulacje prawne są skonstruowane w ten sposób, że nie jest konieczne budowanie linii interpretacyjnej, aby wiedzieć jak je zastosować. W Polce jednak tradycyjnie musimy zwrócić uwagę również na stanowisko organów podatkowych. I tak w przypadku możliwości rozliczenia kosztów z lat ubiegłych, wyłączonych z kosztów podatkowych na gruncie art. 15e, fiskus potwierdza, że taka możliwość istnieje. Dodaje jednak, że podatników w dalszym ciągu obowiązuje „fikcyjny” limit, do wysokości którego wydatki takie można rozpoznać dla celów podatkowych. Dyrektor KIS w interpretacji z 15 września 2022 r. (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.505.2022.1.AK) stwierdził, że „dla celów ustalenia limitu warunkującego prawo do odliczenia należy, zgodnie z art. 60 ust. 1 Polskiego Ładu, przyjmować założenie, że art. 15e ustawy o CIT nadal jest stosowany”. Oznacza to, że pomimo faktycznego braku regulacji 15e w ustawie o CIT, fikcyjny limit dalej należy kalkulować, celem określenia możliwości ujęcia w kosztach podatkowych wydatków z lat ubiegłych.

Ponadto, organy korzystnie dla podatników potwierdzają również, że koszty świadczeń niematerialnych poniesione przez podatników w okresie od 1 stycznia 2022 r. będą w całości zaliczane do kosztów uzyskania przychodów na zasadach ogólnych i nie będą objęte limitem, o którym była mowa w art. 15e, obliczonym dla roku 2022 i lat kolejnych. Oznacza to, że fikcyjny limit, który podatnicy będą liczyć dla 2022 roku dotyczyć będzie jedynie możliwości zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków, których odliczenie było niemożliwe w latach ubiegłych. Stanowisko takie potwierdza m.in. wydana 24 kwietnia 2023 r. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS (sygn. 0111-KDIB1-3.4010.125.2023.1.IZ).

Końcowo, wątpliwości podatników w ostatnim czasie budziła również kwestia tego, koszty usług niematerialnych którego okresu, wyłączone z kalkulacji w latach ubiegłych, należy rozliczyć w pierwszej kolejności. W tym przypadku organy podatkowe również potwierdzają, że co do zasady nie istnieją przeszkody, aby zastosowanie znalazła metoda FIFO (z ang. first in first out – pierwsze weszło, pierwsze wyszło). Oznacza to, że odliczeniu w 2022 roku powinny podlegać koszty stanowiące NKUP począwszy od 2018 roku, a następnie w latach kolejnych. Stanowisko takie potwierdził Dyrektor KIS w wydanej 12 kwietnia 2023 r. interpretacji podatkowej (sygn. 0111-KDIB2-1.4010.65.2023.1.MKO). Mając na uwadze fakt, że w pierwszej kolejności podatnicy i tak będą chcieli rozliczyć koszty, które najszybciej ulegną przedawnieniu, to stanowisko organów w tym zakresie wydaje się mało znaczące.

 

Na przykładzie

Aby lepiej zobrazować, jak to wygląda, posłużymy się przykładem. Załóżmy, że w 2018 roku Spółka A ponosiła na rzecz podmiotów powiązanych koszty usług doradczych i licencji na 10 mln zł. Jednocześnie podatkowa EBITDA spółki wyniosła w 2018 roku 100 mln zł. W efekcie limit, do wysokości, którego Spółka A w danym okresie mogła rozpoznać koszty usług niematerialnych, wyniósł 8 mln (5% x 100 mln zł + 3 mln zł). W efekcie Spółka A w 2018 roku musiała rozpoznać jako NKUP kwotę 2 mln zł.

W 2022 roku, skoro limit 15e już nie obowiązuje, Spółka A będzie mogła zaliczyć do kosztów podatkowych wydatki na usługi niematerialne, które w poprzednich latach stanowiły NKUP. Jednocześnie w dalszym ciągu będzie musiała dokonać kalkulacji fikcyjnego limitu za 2022 roku.

Zakładając więc, że w 2022 roku limit się nie zmienił i dalej wynosi 8 mln zł, spółka będzie mogła w całości ująć w kosztach podatkowych, koszty rozpoznane jako NKUP w 2018 roku tj. 2 mln, a także koszty niepodatkowe z lat następnych do wysokości 6 mln zł (2 mln za 2018 rok i 6 mln za lata następne). Jednocześnie bez znaczenia dla prawa spółki do odliczenia będzie wartość usług niematerialnych poniesionych przez nią w 2022 roku. Analogicznie Spółka A może postąpić w latach następnych, aż do całkowitego rozliczenia NKUP usług niematerialnych z lat 2018-2021.

 

Podsumowując

Wprowadzenie do polskiej ustawy o CIT podatku od przerzuconych dochodów spotkało się ze sporym niezadowoleniem zarówno ze strony doradców podatkowych, jak i podatników. Jednocześnie należy zauważyć, że regulacja ta spowodowała usunięcie wydawałoby się znacznie bardziej uciążliwego obowiązku – limitowania usług niematerialnych, które mogły stanowić koszty podatkowe w danym okresie. Dzięki temu począwszy od 2022 roku podatnicy będą mieli szansę na odliczenie, jeśli nie całości, to chociaż części kosztów stanowiących NKUP dla celów podatkowych w latach ubiegłych.

Chociaż stanowisko organów w tym zakresie wciąż można poddawać krytyce (skoro ustawodawca usunął art. 15e ustawy o CIT jako niepotrzebny, to może należałoby usunąć wszystkie skutki działania tego przepisu wstecz) – to wydaje się, że wprowadzone zmiany przyniosły nieoczekiwane korzyści dla podatników. Pozwoli to bowiem spółkom na dodatkowe zwiększenie kosztów podatkowych w najbliższych latach, często umożliwiając całkowite rozliczenie kosztów usług niematerialnych z lat 2018-2021. Co prawda z opóźnieniem wynikającym z obowiązującej dawniej regulacji art. 15e, jednak jak to mówią: lepiej późno niż wcale.

 

 

Jak podaje serwis prawo.pl, właściciele domów, którzy nie mogli w poprzednich latach odliczyć wydatków na termomodernizację, mają szansę skorzystać z ulgi podatkowej teraz, składając korektę zeznań. Chodzi o koszty poniesione przed formalnym oddaniem nieruchomości do użytkowania. To efekt nowego stanowiska Ministra Finansów, że ulga przysługuje niezależnie od spełnienia tego wymogu.

– To zdecydowanie pozytywna informacja dla podatników, ponieważ mają możliwość korekty rozliczeń PIT i skorzystania z ulgi w oparciu o wydane objaśnienia. Dotyczy to zarówno tych osób, które otrzymały wcześniej niekorzystne interpretacje podatkowe, jak też tych, którzy nie posiadają dokumentów potwierdzających formalne oddanie budynku do użytku i z tego powodu obawiali się skorzystać z ulgi – komentuje nasza ekspertka Katarzyna Zadroga, Senior Consultant & Doradca Podatkowy w ALTO.

Jak wyjaśnia nasza ekspertka, do tej pory organy podatkowe podkreślały konieczność spełnienia warunku „oddania do użytku” zgodnego z definicją prawa budowlanego. Przykładowo DKIS zakwestionował możliwość skorzystania z ulgi z powodu braku formalnego oddania budynku do użytku, a raczej braku dokumentów tego potwierdzających, mimo jego praktycznego użytkowania od 1995 roku i poniesienia kosztów na termomodernizację w 2022 roku (interpretacja DKIS z dnia 28 grudnia 2022 r. 0113-KDIPT2-2.4011.848.2022.4.MK).

 

Całość artykułu dostępna jest na praawo.pl.