[NEWSLETTER] Reforma PIP– co oznaczają nowe przepisy dla firm? – Zatrudnianie w dżungli przepisów

Wystartowaliśmy z newsletterem, w którym na bieżąco będziemy komentować i analizować kluczowe zmiany regulacyjne, śledzić najnowsze orzecznictwo, a także informować o trendach rynkowych, które wpływają na sposób zatrudniania pracowników oraz rzutują na wyzwania – przede wszystkim podatkowo-kadrowe – z którymi się Państwo mierzą.

Pierwszy temat w naszym cyklu dotyczy reformy Państwowej Inspekcji Pracy. Projekt ustawy 2 kwietnia został podpisany przez Prezydenta RP, który jednocześnie skierował ustawę do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej.

Co istotne – skierowanie ustawy do TK nie wstrzymuje jej wejścia w życie. Przepisy zaczną obowiązywać po upływie 3 miesięcy od ich ogłoszenia, czyli już od lipca 2026 r.

To jest przykładowe wydanie – zapisz się, żeby otrzymywać kolejne bezpośrednio na swoją skrzynkę!

Reforma PIP– co oznaczają nowe przepisy dla firm

Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy może istotnie wpłynąć na sposób oceny współpracy cywilnoprawnej w Polsce, w szczególności modeli B2B. Pomimo wcześniejszych zapowiedzi ograniczenia reformy, jej zasadniczy kierunek został utrzymany – a kompetencje PIP zostały wyraźnie rozszerzone.

Kluczowe zmiany

Nowe przepisy przewidują w szczególności:

✅ możliwość uznania przez inspektora pracy, w drodze decyzji administracyjnej, że dana współpraca (np. B2B lub umowa cywilnoprawna) stanowi stosunek pracy – przy zachowaniu prawa do kontroli sądowej,
✅ szerszą i w dużej mierze automatyczną wymianę danych pomiędzy PIP, ZUS oraz Krajową Administracją Skarbową,
✅ wprowadzenie kontroli zdalnych,
✅ zaostrzenie sankcji za naruszenia przepisów prawa pracy.

Decyzja inspektora – jeśli zostanie utrzymana – może stanowić podstawę dalszych działań innych organów, w szczególności ZUS i organów podatkowych.

Reklasyfikacja B2B – co się nie zmienia

Nowelizacja nie wprowadza automatycznego założenia, że współpraca B2B jest nieprawidłowa. Kluczowe pozostają dotychczasowe kryteria oceny:

✅ decydujący jest faktyczny sposób wykonywania pracy, a nie sama treść umowy,
✅ organ powinien uwzględniać wolę stron,
✅ co do zasady przed wydaniem decyzji powinno pojawić się polecenie usunięcia nieprawidłowości.

W praktyce oznacza to, że nadal kluczowe znaczenie mają takie elementy jak:

• wykonywanie pracy pod kierownictwem,
• określony czas i miejsce pracy,
• brak realnego ryzyka gospodarczego po stronie wykonawcy,
• faktyczne podobieństwo do zatrudnienia pracowniczego.

Ryzyko reklasyfikacji pozostaje szczególnie wysokie w modelach „quasi-etatowych”.

Skierowanie ustawy do TK – co to oznacza w praktyce

Skierowanie nowelizacji do Trybunału Konstytucyjnego nie wpływa na jej stosowanie. Oznacza to, że:

➡️ przepisy będą obowiązywać i będą stosowane przez organy,
➡️ dopiero przyszły wyrok TK może wpłynąć na ich zakres.

Możliwe scenariusze obejmują:

1. utrzymanie przepisów bez zmian,
2. uchylenie wybranych regulacji,
3. szersze zakwestionowanie reformy.

Co istotne, orzeczenia TK co do zasady działają na przyszłość, a ich skutki mogą zostać odroczone w czasie.

Znaczenie dla firm

Nowe regulacje oznaczają realne zwiększenie ryzyka kontroli i reklasyfikacji współpracy B2B – już od momentu wejścia ustawy w życie, niezależnie od toczącego się postępowania przed TK.

W związku z tym warto już teraz:

✅ przeanalizować nie tylko wzory umów, ale przede wszystkim praktykę współpracy,
✅ ocenić poziom podporządkowania kontraktorów,
✅ zweryfikować rzeczywistą swobodę organizacji pracy,
✅ przeanalizować model wynagradzania,
✅ ocenić faktyczne miejsce kontraktora w strukturze organizacyjnej.

W wielu przypadkach to właśnie sposób wykonywania współpracy – a nie jej formalne ukształtowanie – będzie kluczowy dla oceny organów.