Doradca Rady Nadzorczej

Nowelizacja KSH z 2022 r. wprowadziła możliwość skorzystania przez Rady Nadzorcze spółek z o.o. (art. 2192 KSH) i spółek akcyjnych (art. 3821 KSH) i PSA (art. 30072a KSH) z usług doradcy Rady Nadzorczej. 

Doradca Rady Nadzorczej to podmiot wybrany przez RN do zbadania określonej sprawy dotyczącej działalności spółki lub jej majątku na koszt spółki. Doradca rady nadzorczej może zostać wybrany również w celu przygotowania określonych analiz oraz opinii.

Jednym z motywów przewodnich nowelizacji jest zmiana zasad odpowiedzialności członków Rad Nadzorczych. Po nowelizacji są zobowiązani do dochowania należytej staranności. Obowiązek dołożenia należytej staranności nie jest naruszony, jeśli członek Rady Nadzorczej działa w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego (zasada biznesowej oceny sytuacji – business judgement rule), w tym na podstawie informacji, analiz i opinii, które powinny być uwzględnione przy dokonywaniu starannej oceny. Skorzystanie z zewnętrznego doradcy, posiadającego odpowiednie kwalifikacje, powinno być po prostu odczytywane jako dopełnienie należytej staranności w świetle nowych zasad odpowiedzialności członków rad nadzorczych.

Doradca RN ma szczególne kompetencje i obowiązki:

• zarząd musi zapewnić doradcy dostęp do dokumentów i udzielać mu żądanych informacji;
• zarówno doradca, jak i osoby fizyczne wykonujące czynności w jego imieniu lub na jego rzecz, obowiązani są zachować w tajemnicy wszystkie niemające publicznego charakteru informacje i dokumenty otrzymane od spółki (obowiązek ten nie jest ograniczony w czasie).

Odpowiedzialność członków Rad Nadzorczych

Członkowie Rady Nadzorczej ponoszą odpowiedzialność cywilnoprawną, którą ocenia się przez pryzmat obowiązku dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru ich działalności – działania w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego, w tym na podstawie informacji,
analiz i opinii, które powinny być w danych okolicznościach uwzględnione przy dokonywaniu starannej oceny.

Członkowie Rady Nadzorczej mogą ponosić również:

• odpowiedzialność karną w związku z przestępstwem nadużycia zaufania, polegającym na wyrządzeniu znacznej szkody majątkowej
  przez nadużycie udzielonych uprawnień lub niedopełnieniu ciążącego obowiązku (art. 296 KK) – popełnienie tego przestępstwa zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5;
• odpowiedzialność administracyjną (w przypadku członków rad nadzorczych emitentów) – zgodnie z art. 96 ust. 6a ustawy o ofercie publicznej w przypadku rażącego naruszenia obowiązków informacyjnych przez emitenta, KNF może nałożyć na członka Rady Nadzorczej karę pieniężną w wysokości do 100.000 zł.

W szeregu innych regulacji, w tym regulacjach sektorowych, można znaleźć inne przepisy wprowadzające odpowiedzialność członków Rad Nadzorczych.

We wszystkich tych wypadkach wykazanie, że Rada Nadzorcza opierała się na niezależnych opiniach i analizach, może wyłączyć lub ograniczyć odpowiedzialność.

Doradca Rady Nadzorczej – kiedy warto skorzystać?

• gdy Rada Nadzorcza nie jest przekonana co do trafności oceny przedstawionej przez Zarząd lub inne organy spółki;
• gdy Rada Nadzorcza, w ramach wykonywania obowiązków dotyczących bieżącego nadzoru, widzi potrzebę niezależnego zbadania określonych obszarów działalności spółki (audyt prawny, audyt prawno-podatkowy, audyt procedur i procesów);
• gdy Rada Nadzorcza została poproszona o wyrażenia zgody lub zajęcia stanowiska wymaganego przez umowę/statut lub przepisy prawa, a chce uzyskać komfort, że ma wszystkie niezbędne dane do podjęcia decyzji i jej ocena będzie oparta o obiektywną analizę;
• gdy mamy do czynienia ze spółką z udziałem Skarbu Państwa, podlegającą pod przepisy ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym i ustawy o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami i istnieją wątpliwości co do zakresu lub sposobu stosowania tych regulacji;
• gdy naruszenie regulacji dotyczących działalności spółki może wiązać się z odpowiedzialnością członków Rady Nadzorczej – okresowy przegląd procedur wewnętrznych może pozwolić wykryć nieprawidłowości.

Doradca Rady Nadzorczej – na czym może polegać wsparcie?

• przygotowanie dokumentów, które Rada Nadzorcza jest zobowiązana sporządzić i przedstawić Zgromadzeniu Akcjonariuszy (sprawozdanie z działalności, sprawozdanie z działalności sporządzone zgodnie z DPSN’21, sprawozdanie o wynagrodzeniach);
• sporządzenie opinii prawnej dotyczącej sposobu rozporządzenia mieniem, w tym opinii dotyczącej rozporządzania mieniem spółki z udziałem Skarbu Państwa;
• sporządzenie opinii prawnej dotyczącej konieczności uzyskania zgód korporacyjnych;
• sporządzenie opinii prawnej dotyczącej zasadności uzyskania zgód organów administracji na daną czynność lub prowadzenie działalności danego rodzaju;
• przeprowadzenie badania prawnego (due diligence) przejmowanego / nabywanego / zbywanego podmiotu;
• przeprowadzenie audytu prawnego procedur wewnętrznych (np. procedur dotyczących raportowania MAR, wykonywania obowiązków informacyjnych, procedur związanych ze strategią ESG)
• przeprowadzenie audytu prawno-podatkowego w spółce.