Ubezpieczenie OC dla firm IT – jak zabezpieczyć software house przed kosztownym błędem w kodzie?

Przez kilka lat pracowałam w firmie SaaS i z tej perspektywy dobrze pamiętam jedną rzecz: nawet najbardziej dopracowane procesy technologiczne nie eliminują całkowicie ryzyka błędu. W zespołach programistycznych funkcjonują przecież rozbudowane procedury kontroli jakości. Testy automatyczne, code review, procesy continuous integration czy audyty bezpieczeństwa mają ograniczać ryzyko powstawania wad w systemach informatycznych. Mimo to każdy, kto pracował przy rozwoju oprogramowania, wie, że prędzej czy później pojawia się sytuacja, w której coś działa inaczej, niż zakładano.

Problem zaczyna się w momencie, gdy błąd w kodzie przestaje być wyłącznie problemem technicznym, a zaczyna mieć realne konsekwencje biznesowe. Jeżeli wada w systemie doprowadzi do przerwy w działaniu aplikacji, utraty danych albo zakłócenia procesów u klienta, pojawia się pytanie o odpowiedzialność dostawcy technologii. W takich sytuacjach naturalnie pojawia się również kolejne pytanie: czy skutki takiego zdarzenia mogą zostać objęte ochroną ubezpieczeniową?

W praktyce odpowiednio zaprojektowany program ubezpieczenia OC zawodowej dla firm IT może obejmować tego typu ryzyka. W branży technologicznej funkcjonuje szczególny rodzaj ochrony ubezpieczeniowej określany jako ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej zawodowej dla firm IT, często nazywane również Technology Errors & Omissions (Tech E&O). Jego konstrukcja opiera się na założeniu, że szkoda może powstać w wyniku błędu, zaniedbania lub nieprawidłowego wykonania usług informatycznych.

Jakie szkody może spowodować błąd w kodzie?

Specyfika działalności technologicznej polega na tym, że szkody rzadko mają charakter materialny. Znacznie częściej są to straty finansowe wynikające z zakłócenia działania systemów informatycznych, na których opiera się działalność przedsiębiorstw.

W branży IT szkody bardzo często mają charakter tzw. czystych strat finansowych, czyli strat ekonomicznych poniesionych przez klienta, które nie są związane ani z uszkodzeniem mienia, ani ze szkodą na osobie. W praktyce mogą one wynikać na przykład z przerwy w działaniu systemu, błędu w oprogramowaniu czy nieprawidłowego przetwarzania danych. Z perspektywy ubezpieczeniowej jest to istotna różnica, ponieważ klasyczne ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej działalności gospodarczej koncentrują się przede wszystkim na szkodach osobowych i rzeczowych, podczas gdy w projektach technologicznych najczęściej mamy do czynienia właśnie z ekonomicznymi skutkami błędów w systemach informatycznych.

Przykład czystej straty finansowej

Firma IT wdrożyła dla klienta system obsługi sprzedaży internetowej. W wyniku błędu w kodzie część zamówień nie była prawidłowo rejestrowana w systemie. Przez kilka godzin sklep przyjmował zamówienia, które nie trafiały do realizacji. Klient musiał zwrócić płatności, obsłużyć reklamacje oraz poniósł straty wynikające z przerwy w sprzedaży. W takiej sytuacji mamy do czynienia z czystą stratą finansową, ponieważ nie doszło do uszkodzenia mienia ani szkody osobowej, jednak przedsiębiorstwo poniosło realną stratę ekonomiczną wynikającą z błędu w oprogramowaniu.

Do najczęściej spotykanych sytuacji należą:

• niedostępność systemu lub aplikacji, która prowadzi do przerwy w działalności klienta,
• błędne przetwarzanie danych, mogące skutkować nieprawidłowymi rozliczeniami lub operacjami finansowymi,
• utrata lub uszkodzenie danych, które dla wielu przedsiębiorstw mają kluczowe znaczenie operacyjne,
• zakłócenie działania infrastruktury IT, na przykład systemów sprzedażowych, logistycznych lub produkcyjnych,
• straty finansowe wynikające z niedostępności usług cyfrowych.

W takich sytuacjach klient może dochodzić od dostawcy technologii odszkodowania, argumentując, że szkoda powstała w wyniku wadliwego działania oprogramowania. Szczególnie w projektach realizowanych dla dużych organizacji lub w kontraktach międzynarodowych skala potencjalnych roszczeń może być znacząca.

Ponadto, w zależności od charakteru projektu oraz zakresu odpowiedzialności, część ryzyk związanych z danymi może wymagać uzupełnienia programu o ubezpieczenie cyber.

Jak działa ubezpieczenie OC dla firm IT?

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej zawodowej w branży technologicznej ma chronić przedsiębiorstwo przed finansowymi skutkami roszczeń wynikających z odpowiedzialności cywilnej za wykonywane usługi informatyczne. W zależności od konstrukcji polisy ochrona może obejmować między innymi:

• odszkodowanie należne klientowi, jeżeli odpowiedzialność firmy IT za powstałą szkodę zostanie potwierdzona,
• koszty obrony prawnej, w tym wynagrodzenie prawników oraz koszty postępowań sądowych,
• koszty ekspertyz technicznych, które pomagają ustalić przyczynę błędu i zakres odpowiedzialności,
• koszty ugód, jeżeli strony zdecydują się zakończyć spór polubownie.

Warto przy tym pamiętać, że wiele polis odpowiedzialności zawodowej działa w formule claims made. Oznacza to, że ochrona ubezpieczeniowa dotyczy roszczeń zgłoszonych w okresie obowiązywania polisy, nawet jeżeli zdarzenie będące ich przyczyną miało miejsce wcześniej, pod warunkiem że mieści się w określonym w umowie okresie wstecznym.

Wyłączenia w polisie OC dla IT – kiedy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania?

Jak w przypadku większości instrumentów prawnych i finansowych, także tutaj kluczowe znaczenie mają szczegóły. Sam fakt posiadania ubezpieczenia OC dla IT nie oznacza jeszcze, że każda sytuacja związana z błędem w kodzie zostanie objęta ochroną.

Najczęściej spotykane wyłączenia dotyczą w szczególności:

• działań umyślnych lub świadomego naruszenia prawa,
• gwarancji osiągnięcia określonego rezultatu, które wykraczają poza standardową odpowiedzialność zawodową,
• kar umownych, które co do zasady nie są objęte ochroną, chyba że zostały wyraźnie włączone do zakresu polisy,
• naruszeń własności intelektualnej, o ile ubezpieczenie nie przewiduje takiego rozszerzenia.

W praktyce oznacza to, że skuteczność ochrony ubezpieczeniowej zależy nie tylko od samego faktu posiadania polisy, lecz także od jej zakresu oraz od charakteru działalności prowadzonej przez daną firmę technologiczną.

Kontrakt technologiczny a ochrona ubezpieczeniowa – jak zapisy w umowie definiują ryzyko IT?

Nie sposób analizować odpowiedzialności za błąd w kodzie w oderwaniu od umów zawieranych pomiędzy firmami IT a ich klientami. W praktyce to właśnie kontrakt technologiczny w dużej mierze określa zakres odpowiedzialności dostawcy oprogramowania.

W takich umowach często pojawiają się zapisy dotyczące między innymi:

• limitów odpowiedzialności (limitation of liability),
• poziomu dostępności systemów określonego w umowach SLA,
• odpowiedzialności za utratę danych,
• obowiązku posiadania ubezpieczenia przez dostawcę usług technologicznych.

W wielu projektach, szczególnie tych realizowanych dla dużych organizacji lub klientów zagranicznych, posiadanie odpowiedniej polisy OC zawodowej jest dziś elementem rynkowego standardu.

Polisa OC w branży technologicznej – standard rynkowy czy opcjonalny dodatek?

Pytanie o to, czy ubezpieczenie pokryje błąd w kodzie, nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi. W wielu przypadkach odpowiednio skonstruowana polisa OC dla branży IT może pokryć zarówno odszkodowanie należne klientowi, jak i koszty związane z prowadzeniem sporu. Ostateczny zakres ochrony zależy jednak od zapisów umowy ubezpieczenia, charakteru projektu technologicznego oraz treści kontraktu zawartego z klientem.

Można więc powiedzieć, że w świecie, w którym oprogramowanie staje się fundamentem funkcjonowania współczesnych przedsiębiorstw, ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej przestaje być jedynie formalnym dodatkiem. Coraz częściej stanowi element zarządzania ryzykiem kontraktowym i operacyjnym w działalności technologicznej.